पॅन कार्डवरील फोटो किंवा सही कशी बदलायची?

पॅनवरील फोटो किंवा सही का बदलावी लागते?

तुमचा पॅन नंबर कधीच बदलत नाही. पण कार्डवरचा फोटो आणि सही जुनी होऊ शकते. लोक साधारणपणे यापैकी एका कारणासाठी ती अपडेट करतात:

• फोटो जुना किंवा अस्पष्ट आहे. 15 वर्षांपूर्वी बनलेल्या कार्डवरचा फोटो आता तुमच्यासारखा दिसत नसेल. बँक किंवा कार्यालय तुमचा चेहरा तपासताना धूसर किंवा काळपट छपाईमुळे अडचण येऊ शकते.
• तुमचा पॅन लहानपणी बनला होता. Protean नुसार अल्पवयीन मुलाच्या पॅन कार्डवर मुलाचा फोटो किंवा सही नसते. 18 वर्षांनंतर तुम्ही दोन्ही जोडता. अल्पवयीन मुलांसाठी पॅन कार्ड →
• तुमची सही बदलली आहे. बँका, ब्रोकर आणि काही कार्यालये तुमच्या पॅनवरची सही त्यांच्या फॉर्मवरील सहीशी जुळवून पाहतात. सही जुळत नसेल तर खाते उघडणे किंवा चेक अडकू शकतो.
• कार्ड खराब झाले आहे. फोटो फिका पडला असेल किंवा लॅमिनेशन निघाले असेल, तर फोटो अपडेट केल्याने तुम्हाला नवीन कार्डही मिळते.

या सगळ्यासाठी फॉर्म CR-01 वापरला जातो. हा व्यक्तींसाठी "पॅन डेटामध्ये बदल किंवा दुरुस्ती" करण्याचा फॉर्म आहे. 1 एप्रिल 2026 पासून त्याने जुन्या बदलाच्या अर्जाच्या फॉर्मची जागा घेतली आहे. तुम्हाला नाव, जन्मतारीख किंवा पत्ताही दुरुस्त करायचा असेल, तर तेही याच अर्जात करू शकता. पॅन दुरुस्ती कशी होते →

अर्ज करण्याच्या मुख्य पद्धती कोणत्या?

बहुतेक व्यक्तींसाठी Protean च्या ऑनलाइन बदलाच्या अर्जात अर्ज सबमिट करण्याच्या या तीन पद्धती आहेत (Protean DSC वर आधारित एक पर्यायही देते). UTIITSL कडेही अशाच पेपरलेस आणि प्रत्यक्ष पद्धती आहेत; नेमकी नावे त्यांच्या साइटवर तपासा.

e-KYC पद्धतीत Protean विचारते की पॅन कार्डवर तुमच्या आधारवरचा फोटो छापला तर चालेल का. तुम्ही "No" निवडले, तर पोर्टल तुम्हाला दुसरी पद्धत निवडायला सांगते. Protean च्या मार्गदर्शकात असेही म्हटले आहे की e-KYC ने बनलेल्या कार्डवर सहीसाठी रिकामी पट्टी असू शकते, तर e-PAN वर "Digitally Signed" असे दिसते. तुमच्या बँकेला छापलेली, जुळणारी सही महत्त्वाची वाटत असेल, तर स्कॅन केलेल्या इमेज किंवा कागदी मार्ग तुमच्यासाठी जास्त योग्य ठरू शकतो.

फोटो आणि सहीचा साइझ किती असावा?

कागदी फॉर्म आणि अपलोड यांचे नियम वेगळे आहेत. तुमच्या मार्गाला लागू होणारा नियम पाळा.

छापील पोचपावतीसाठीच्या Protean च्या पानावर अजूनही 3.5 × 2.5 cm फोटोचा उल्लेख आहे. अधिकृत CR-01 फॉर्मवर 4.5 × 3.5 cm लिहिले आहे. शंका असेल तर तुम्ही भरत असलेल्या फॉर्मवर किंवा पोचपावतीवर छापलेला साइझ वापरा.

किती खर्च येतो, आणि कोणती कागदपत्रे लागतात?

Protean बदलाच्या अर्जासाठी नवीन पॅनइतकीच फी घेते. या रकमेत GST समाविष्ट आहे.

आयकर विभागाने डिजिटल अर्जांसाठी ₹5.90 चे e-Sign शुल्क दिले आहे. दुकान किंवा एजंट सेवा शुल्क जोडू शकतो; अधिकृत पावती मागा.

ही कागदपत्रे तयार ठेवा

• तुमच्या पॅनचा पुरावा: तुमच्या सध्याच्या पॅन कार्डची किंवा e-PAN ची प्रत.
• ओळखीचा, पत्त्याचा आणि जन्मतारखेचा पुरावा, फॉर्ममध्ये मागितल्याप्रमाणे. e-KYC पद्धतीत ओळख आणि पत्त्यासाठी आधार पुरेसा असतो. कोणती कागदपत्रे चालतात →
• आधारची प्रत, प्रत्यक्ष पद्धतीत तुम्ही आधार नंबर दिला असेल तर.
• नवीन फोटो आणि सही, तुम्ही आधारवरचा फोटो वापरत नसाल तर.

कार्ड हरवले असेल आणि कोणताही बदल न करता फक्त प्रत हवी असेल, तर रीप्रिंट स्वस्त पडते. हरवलेल्या पॅन कार्डचे रीप्रिंट →

फोटो किंवा सही ऑनलाइन कशी बदलायची?

या पायऱ्या Protean च्या पोर्टलप्रमाणे आहेत. UTIITSL वरही साधारण असेच होते. दोन्ही पेपरलेस पद्धतींसाठी चालू असलेला आधार OTP लागतो.

1. बदलाचा अर्ज उघडा आणि मूलभूत माहिती भरा

   Protean वर onlineservices.proteantech.in उघडा आणि सध्याच्या पॅन डेटामध्ये बदल किंवा दुरुस्तीचा पर्याय निवडा (Protean च्या मार्गदर्शकात त्याला Changes or Correction in existing PAN Data/Reprint म्हटले आहे; नाव वेगळे असू शकते). Individual ही श्रेणी निवडा. तुमचे नाव, जन्मतारीख, ईमेल आणि मोबाइल भरा, मग सबमिट करा.

   स्क्रीनवर टोकन नंबर दिसला आणि तो ईमेलवर आला की काम झाले असे समजा. सेशन संपले तर पुढे अर्ज सुरू ठेवण्यासाठी तो वापरा.

2. अर्ज कसा सबमिट करायचा ते निवडा

   आधारवरचा फोटो वापरायचा असेल तर Submit digitally through e-KYC & e-Sign निवडा. स्वतःचा फोटो किंवा नवीन सही अपलोड करायची असेल तर Submit scanned images through e-Sign निवडा. खात्री नसेल तर शोधक वापरा.

   आधार फोटोच्या प्रश्नाला "No" निवडले तर: पोर्टल तुम्हाला दुसरी पद्धत निवडायला परत पाठवते. स्कॅन केलेल्या इमेज निवडा.

3. फोटो किंवा सहीचा बॉक्स टिक करा

   तुमचा पॅन भरा. प्रत्येक बंधनकारक जागा आता आहे तशीच भरा, आणि फक्त जे बदलायचे आहे त्याचेच बॉक्स टिक करा. Protean च्या मार्गदर्शकांमध्ये या बॉक्सना Photo Mismatch आणि Signature Mismatch म्हटले आहे; तुमच्या स्क्रीनवरचे शब्द वेगळे असू शकतात. दोन्ही बदलायचे असतील तर दोन्ही टिक करा.

   चुकून दुसरे बॉक्स टिक झाले तर: अंतिम सबमिशनआधी Edit वापरून मागे जा. त्यानंतर कदाचित बदल करता येणार नाही.

4. फोटो, सही आणि पुरावे अपलोड करा

   स्कॅन केलेल्या इमेजच्या पद्धतीत फोटो आणि सही वर दिलेल्या साइझमध्ये अपलोड करा, सोबत तुमच्या पॅनचा पुरावा आणि इतर पुरावे. बॉक्समध्ये प्रिव्ह्यू दिसतो. e-KYC पद्धतीत फोटो अपलोड करायचा नसतो.

   प्रिव्ह्यूमध्ये स्पष्ट चेहरा आणि पूर्ण सही दिसली की काम झाले असे समजा.

   अपलोड होत नसेल तर: बहुतेक वेळा फाइल 50 kB पेक्षा मोठी असते किंवा JPG नसते. साइझ कमी करून पुन्हा प्रयत्न करा.

5. पैसे भरा आणि आधार OTP ने सही करा

   छापील कार्ड किंवा फक्त e-PAN निवडा, आणि पोर्टलवर दिसणाऱ्या पर्यायांनी ऑनलाइन पैसे भरा. मग e-KYC ऑथेंटिकेशनकडे जा आणि आधारशी लिंक असलेल्या मोबाइलवर आलेला OTP भरा.

   15 अंकी पोचपावती नंबर असलेली पोचपावती ईमेलवर आली की काम झाले असे समजा.

   OTP आला नाही तर: तुमचा मोबाइल आधारशी लिंक नसेल. त्याऐवजी कागदी मार्ग वापरा.

6. अर्ज ट्रॅक करा आणि e-PAN डाउनलोड करा

   त्याच साइटवर तुमच्या पोचपावती नंबरने ट्रॅक करा; पॅन अर्जाचे स्टेटस कसे तपासायचे ते पाहा. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर अपडेट झालेला e-PAN डाउनलोड करा आणि पोस्टाने कार्ड येण्याची वाट पाहा. e-PAN डाउनलोड करा → ही PDF पासवर्डने सुरक्षित असते; आमचा e-PAN PDF पासवर्ड मदतनीस कोणता पासवर्ड वापरायचा ते दाखवतो.

कागदी फॉर्मने किंवा पॅन केंद्रावर बदल कसा करायचा?

तुमच्याकडे आधार OTP नसेल, किंवा हाताने सही करायची असेल, तर हा मार्ग वापरा. तुम्ही CR-01 कागदावर भरून Protean किंवा UTIITSL च्या पॅन केंद्रावर जमा करू शकता. किंवा तो ऑनलाइन भरा, Forward application documents physically निवडा, आणि कागदपत्रे पोस्टाने पाठवा.

1. सध्याचा CR-01 फॉर्म मिळवा

   आयकर विभागाच्या पॅन पानावरून CR-01 डाउनलोड करा, किंवा पॅन केंद्रावर मागा. 31 मार्च 2026 नंतर बदलाच्या अर्जाचे जुने फॉर्म स्वीकारले जात नाहीत.

2. फॉर्म भरा आणि योग्य बॉक्स टिक करा

   इंग्रजीत, कॅपिटल अक्षरांत, शक्यतो काळ्या शाईने लिहा, एका बॉक्समध्ये एक अक्षर. तुमचा पॅन भरा. जे बदलायचे आहे त्या प्रत्येक बाबीसमोर डाव्या बाजूच्या समासातील बॉक्स टिक करा.

3. फोटो चिकटवा

   प्रत्येक फोटो बॉक्समध्ये एक फोटो चिकटवा. ते स्टेपल किंवा क्लिप करू नका. डाव्या फोटोवर आडवी सही करा, म्हणजे सही फोटो आणि फॉर्म दोन्हीवर येईल. उजवा फोटो स्वच्छ ठेवा.

   उजव्या फोटोवर तुमच्या चेहऱ्यावर कोणतीही खूण आली तर: Protean सावध करते की अर्जावर प्रक्रिया होणार नाही. नवीन फोटो वापरा.

4. बॉक्समध्ये सही करा

   खाली उजवीकडच्या बॉक्समध्ये सही करा, किंवा डाव्या अंगठ्याचा ठसा द्या. हीच तुमच्या नवीन कार्डवरची सही बनते, म्हणून बँकेत करता तशीच सही करा. अंगठ्याचा ठसा दंडाधिकारी, नोटरी पब्लिक, Oath Commissioner किंवा राजपत्रित अधिकाऱ्याने साक्षांकित केलेला असला पाहिजे.

5. अर्ज जमा करा आणि फी भरा

   केंद्रावर फी भरा आणि पोचपावती घ्या. ऑनलाइन प्रत्यक्ष पद्धतीच्या अर्जासाठी सही केलेली पोचपावती, फोटो आणि पुरावे त्यावर छापलेल्या पत्त्यावर पाठवा. पाकिटावर "APPLICATION FOR PAN – N-[15-digit acknowledgement number]" असे लिहा.

   स्टेटसमध्ये कागदपत्रे बाकी असल्याचे दिसणे बंद झाले की काम झाले असे समजा.

   ऑनलाइन अर्ज केल्यापासून 15 दिवसांत कागदपत्रे Protean कडे पोहोचली पाहिजेत, नाहीतर अर्जाला उशीर होऊ शकतो.

अर्ज केल्यानंतर काय होते?

• पॅन नंबर तोच. बदलाच्या अर्जाने तुमची माहिती अपडेट होते. त्याने नवीन पॅन तयार होत नाही, त्यामुळे तुमचे बँक आणि टॅक्स रेकॉर्ड जोडलेले राहतात.
• नवीन कार्ड आणि e-PAN. तुम्ही कार्ड निवडले असेल तर नवीन फोटो किंवा सही असलेले नवीन कार्ड मिळते, सोबत अपडेट झालेला e-PAN. e-PAN हा डिजिटल सही असलेला इलेक्ट्रॉनिक पॅन आहे.
• काही काळ e-PAN मोफत डाउनलोड. Protean साधारण 30 दिवस मोफत डाउनलोड करू देते, UTIITSL एक महिना. त्यानंतर ₹8.26 लागतात.
• वेळ. Protean च्या स्वतःच्या मार्गदर्शकात साधारण 7 ते 15 कामकाजाचे दिवस सांगितले आहेत, पण वेळ कमी-जास्त होऊ शकतो. एखाद्या तारखेवर अवलंबून न राहता तुमचे स्टेटस तपासत राहा.
• इतरांना कळवा. तुमच्या बँकेने किंवा ब्रोकरने सही जुळत नसल्याचे सांगितले असेल, तर त्यांना नवीन कार्डची प्रत द्या.

काय चुकू शकते, आणि ते कसे दुरुस्त करायचे?

थोडक्यात

पॅनवरील फोटो किंवा सही बदलण्यासाठी फॉर्म CR-01 वापरा. आधारवरचा फोटो चालणार असेल तर e-KYC निवडा, स्वतःचा फोटो किंवा सही हवी असेल तर स्कॅन केलेल्या इमेज, आणि आधार OTP नसेल तर कागदी मार्ग. भारतात फक्त ₹66–₹107 भरा, आणि तुमचा पोचपावती नंबर जपून ठेवा. मदतीसाठी Protean ला 020-27218080 वर किंवा UTIITSL ला 033-40802999 वर कॉल करा.