स्वतंत्र मार्गदर्शक · हे आयकर विभाग, Protean किंवा UTIITSL नाही · आम्ही तुमचा पॅन, आधार नंबर किंवा OTP कधीही मागत नाही.
तुमच्या पॅन कार्डचा गैरवापर झाला तर काय करावे?
तुमचे पैसे गेले असतील, तर लगेच सायबर क्राइम हेल्पलाइन 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार करा. तुम्ही कधीही न घेतलेल्या कर्जाबद्दल कर्ज देणाऱ्याकडे आणि क्रेडिट ब्युरोकडे हरकत नोंदवा. ओळखीचे नसलेले उत्पन्न दिसले, तर e-Filing पोर्टलवर तुमच्या AIS मध्ये फीडबॅक द्या. बनावट टॅक्स ईमेल [email protected] वर पाठवा. तपासणीला काहीही खर्च येत नाही.
- पैसे गेले
- 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in
- तपासणीचा खर्च
- ₹0 (AIS, GST शोध, वर्षाचा क्रेडिट रिपोर्ट)
- बनावट टॅक्स ईमेल
- [email protected]
- क्रेडिट हरकत
- 30 दिवसांची मर्यादा (RBI फ्रेमवर्क)
- चुकीची टॅक्स नोंद
- AIS फीडबॅक + तुमचे AO
या पानावर
कोणत्या पॅन फसवणुकी नोंदवल्या गेल्या आहेत?
पॅनची फसवणूक साधारणपणे दोन प्रकारे होते. एकतर कोणी तुम्हाला फसवून तुमची माहिती काढून घेतो, किंवा कोणी तुम्हाला न कळता तुमच्या पॅनची माहिती वापरतो. या तक्त्यात फक्त अधिकृत संस्थांनी इशारा दिलेले किंवा बातम्यांमध्ये आलेले प्रकार आहेत.
| फसवणूक | काय नोंदवले गेले | इशारा कोणी दिला |
|---|---|---|
| "तुमचा पॅन अपडेट करा, नाहीतर खाते बंद होईल" असा मेसेज | India Post Payments Bank च्या ग्राहकांना असे मेसेज आल्याचे सांगितले गेले की लिंकवरून पॅन अपडेट केला नाही, तर 24 तासांत खाते बंद होईल. | PIB Fact Check (जानेवारी 2025 मध्ये नोंदवले) |
| बनावट "तुमचा e-PAN डाउनलोड करा" ईमेल | एका ईमेलमध्ये लिंक किंवा अटॅचमेंटमधून e-PAN डाउनलोड करायला सांगितले होते. वैयक्तिक माहिती गोळा करण्यासाठीचा तो फिशिंगचा प्रयत्न असल्याचे सांगितले गेले. | PIB Fact Check (मार्च 2026 मध्ये नोंदवले) |
| बनावट "PAN 2.0" ईमेल | ईमेलमध्ये नवीन QR कोड असलेला पॅन तयार असल्याचा दावा होता, आणि सरकारी पोर्टलची नक्कल करणाऱ्या साइटची लिंक होती. | PIB Fact Check (जुलै 2025 मध्ये नोंदवले) |
| "रिफंड बाकी आहे" असा SMS किंवा ईमेल | मेसेजमध्ये टॅक्स रिफंड वाट पाहत असल्याचे सांगून लोकांना क्लिक करायला आणि नंतर बँकेची माहिती, पॅन किंवा OTP द्यायला सांगितले जात होते. | आयकर विभागाचा इशारा (फेब्रुवारी 2026 मध्ये नोंदवले); विभागाचे फिशिंगबद्दलचे पान |
| दुसऱ्याच्या पॅनवर घेतलेले कर्ज | लोकांनी सांगितले की त्यांनी कधीही न घेतलेली कर्जे त्यांच्या क्रेडिट रिपोर्टवर दिसली, आणि ती त्यांच्या पॅनच्या माहितीशी जोडलेली होती. | बातम्या (उदाहरणार्थ, एप्रिल 2026) |
| बनावट GST नोंदणी | फसवणूक करणाऱ्यांनी इतर लोकांचे पॅन आणि आधार नंबर वापरून, त्यांना न कळता GST नोंदणी करून घेतल्या. | CBIC GST Instruction No. 01/2023 (4 मे 2023) |
खऱ्या PAN 2.0 प्रकल्पासाठी तुम्हाला पुन्हा अर्ज करण्याची गरज नाही. सरकारच्या PAN 2.0 FAQ नुसार, सध्याची वैध पॅन कार्डे वैधच राहतात. "तुमचा जुना पॅन बंद होईल, PAN 2.0 इथे डाउनलोड करा" असे सांगणारा कोणताही मेसेज ही धोक्याची घंटा आहे. PAN 2.0 म्हणजे काय →
"फक्त माझ्या पॅन नंबरचा फसवणूक करणाऱ्याला काही उपयोग नाही." हे खरे नाही. CBIC च्या 2023 च्या एका सूचनेनुसार, इतर लोकांच्या पॅन आणि आधार नंबरवर बनावट GST नोंदणी करून घेतल्या गेल्या. लोकांच्या पॅनची माहिती वापरून त्यांच्या नावावर कर्जे घेतल्याचेही बातम्यांमध्ये आले आहे. तुमचा पॅन बँक खाते नंबरसारखा जपा: जिथे गरज आहे तिथेच द्या.
तुमच्या पॅनचा गैरवापर होत आहे हे कसे ओळखायचे?
गैरवापर काही महिन्यांनंतरही दिसू शकतो. ही चिन्हे लक्षात ठेवा:
- तुम्ही कधीही अर्ज न केलेल्या EMI, थकलेल्या कर्जांबद्दल किंवा क्रेडिट कार्डांबद्दल कॉल किंवा मेसेज.
- तुमचा क्रेडिट स्कोअर अचानक कमी होणे, किंवा ओळखीच्या नसलेल्या कर्ज चौकशी.
- तुमच्या AIS मध्ये तुमचे नसलेले उत्पन्न, TDS (उत्पन्नातून आधीच कापलेला टॅक्स) किंवा मोठ्या खरेदी.
- तुम्हाला काहीही माहीत नसलेल्या उत्पन्नाबद्दल, ठेवींबद्दल किंवा मालमत्तेबद्दल टॅक्स नोटीस.
- GST नोटीस, किंवा तुम्ही कधीही न केलेली तुमच्या नावावरची GST नोंदणी.
- तुम्ही न मागितलेले OTP, किंवा तुमचा e-Filing पासवर्ड बदलल्याचा ईमेल.
यापैकी एकही गोष्ट स्वतःहून फसवणूक सिद्ध करत नाही. बँकेची चूक किंवा पॅनची गल्लत झाल्यासही असेच दिसू शकते. खालील पायऱ्यांनी शांतपणे तपासा.
तुमच्या पॅनचा गैरवापर झाला आहे का, हे कसे तपासायचे?
या तीन तपासण्या करा. तिन्ही मोफत आहेत. वर्षातून एकदा करा, आणि कोणतेही धोक्याचे चिन्ह दिसले तर लगेच करा.
- e-Filing पोर्टलवर लॉग इन करा आणि तुमचा AIS उघडा
- तुमच्या पॅनवर नोंदवलेले उत्पन्न, TDS आणि मोठे व्यवहार पोर्टल दाखवते
- क्रेडिट ब्युरोकडून तुमचा वर्षाचा मोफत क्रेडिट रिपोर्ट मिळवा
- GST पोर्टलवर तुमचा पॅन शोधा
- प्रत्येक नोंद, कर्ज आणि GST नोंदणी तुमचीच आहे का? नाही: काय करावे मधील पायऱ्या पाळा
- सर्व ठीक: वर्षातून एकदा पुन्हा तपासा
-
तुमचा AIS आणि Form 26AS तपासाincometax.gov.in वर लॉग इन करा. डॅशबोर्ड मेनूमधून Annual Information Statement (AIS) उघडा. आर्थिक वर्ष निवडा. तुमच्या पॅनवर नोंदवलेला पगार, व्याज, TDS, शेअर आणि मालमत्तेचे व्यवहार आणि इतर मोठ्या रकमेच्या नोंदी AIS मध्ये दिसतात.
पैसे देणाऱ्यांची आणि बँकांची नावे पाहा. तुम्ही कधीही काम न केलेल्या कंपनीकडून पगार, किंवा तुम्ही कधीही न वापरलेली बँक, हे धोक्याचे चिन्ह आहे. Form 26AS हा e-Filing वरून लिंक असलेल्या TRACES साइटवर मिळतो, आणि आता त्यात फक्त TDS आणि TCS (स्रोतावर गोळा केलेला टॅक्स) दिसतात. डाउनलोड केलेले AIS आणि Form 26AS चे PDF पासवर्डने सुरक्षित असतात. AIS PDF उघडण्यासाठी तुमचा पॅन छोट्या (small) अक्षरांत आणि त्यापुढे तुमची जन्मतारीख (DDMMYYYY) टाका. आमचे फाइल्स उघडण्याचे टूल तुमच्या ब्राउझरमध्येच तुमच्यासाठी पासवर्ड तयार करते.
प्रत्येक नोंदीसोबत तिच्या स्रोताचे नाव आणि रक्कम दिसली, की काम झाले.
लॉग इन करता येत नसेल तर: पोर्टलवर "Forgot Password" वापरा. आधार यूजर ID म्हणून वापरून लॉग इन फक्त पॅन आणि आधार लिंक असतील तरच होते. तुम्ही न मागितलेला पासवर्ड रीसेटचा ईमेल आला, तर कोणीतरी तुमच्या खात्यात शिरण्याचा प्रयत्न करत असू शकतो.
-
तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट मिळवाभारतात चार क्रेडिट ब्युरो आहेत: TransUnion CIBIL, Experian, Equifax आणि CRIF High Mark. RBI च्या नियमांनुसार तुम्हाला प्रत्येक ब्युरोकडून दर कॅलेंडर वर्षात एक मोफत संपूर्ण क्रेडिट रिपोर्ट स्कोअरसह मिळू शकतो. तो ब्युरोच्या स्वतःच्या वेबसाइटवर मागा. कर्ज देणारे सहसा तुमचा पॅन वापरून कर्जे तुमच्याशी जुळवतात.
कर्जे, कार्डे आणि "enquiries" (चौकशी) यांची यादी वाचा. चौकशी म्हणजे अर्ज आल्यावर कर्ज देणाऱ्याने तुमचे रेकॉर्ड तपासणे. तुम्ही न केलेली चौकशी दिसली, तर कोणीतरी तुमच्या नावावर अर्ज केला असू शकतो.
तुमची सर्व कर्जे आणि कार्डे रिपोर्टमध्ये दिसली, आणि त्याशिवाय काहीही नाही, की काम झाले.
ब्युरोला तुमची माहिती सापडत नसेल तर: तुमचा अजून क्रेडिट इतिहास नसेल. तुम्ही कधीही कर्ज घेतले नसेल, तर हे सामान्य आहे.
-
GST पोर्टलवर तुमचा पॅन शोधाgst.gov.in → Search Taxpayer → Search by PAN वर जा. हे लिहिताना, हा शोध लॉग इन न करता चालतो. तुमचा पॅन आणि कॅप्चा टाका. त्या पॅनवरच्या GST नोंदणी (GSTIN) पोर्टल दाखवते, प्रत्येकीचे राज्य आणि स्टेटससह.
"no records" किंवा फक्त तुम्ही स्वतः केलेल्या नोंदणी दिसल्या, की काम झाले.
अनोळखी GSTIN दिसला तर: त्याचा नंबर, राज्य आणि स्टेटस लिहून ठेवा, आणि स्क्रीनशॉट घ्या. मग खालील GST च्या पायऱ्या पाहा.
एखादा पॅन वैध आहे आणि नावाशी जुळतो का, याची खात्री करायची आहे? e-Filing वरील मोफत "Verify Your PAN" सेवा हे करते. ती फक्त माहितीसाठी आहे आणि तिला पॅन, नाव, जन्मतारीख आणि मोबाइल लागतो. पॅन ऑनलाइन कसा पडताळायचा →
काय झाले? तुमची पुढची पायरी शोधा
तुमच्यासोबत काय झाले ते निवडा. उत्तरात आधी काय करायचे ते दिसेल.
| काय झाले | आधी हे करा |
|---|---|
| बनावट मेसेज आला, क्लिक केले नाही | तक्रार करा आणि डिलीट करा |
| क्लिक केले किंवा माहिती दिली, पैसे गेले नाहीत | पासवर्ड बदला, बँकेला कळवा |
| पैसे गेले | लगेच 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वापरा |
| क्रेडिट रिपोर्टवर अनोळखी कर्ज किंवा कार्ड | कर्ज देणाऱ्याकडे आणि ब्युरोकडे हरकत नोंदवा |
| अनोळखी उत्पन्न किंवा TDS, किंवा टॅक्स नोटीस | AIS फीडबॅक, मग तुमचे AO |
| तुमच्या पॅनवर अनोळखी GST नोंदणी | GST कार्यालय आणि पोलिसांकडे तक्रार करा |
| दिलेल्या प्रतीबद्दल काळजी | तिन्ही तपासण्या करा |
तुमच्या पॅनचा गैरवापर झाला असे वाटत असेल, तर काय करावे?
या क्रमाने पावले उचला. तुमच्या बाबतीत लागू नसलेल्या पायऱ्या सोडून द्या. स्क्रीनशॉट, पत्रे, तक्रार नंबर आणि तारखा एका फोल्डरमध्ये ठेवा.
- उत्तर देणे थांबवा, पासवर्ड बदला आणि पुरावे जपून ठेवा
- तुमच्या खात्यातून पैसे गेले आहेत का? नाही: पोलीस तक्रारीच्या पायरीवर जा
- लगेच 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार करा
- पोलीस तक्रार करा आणि तिची प्रत ठेवा
- बनावट कर्जांवर कर्ज देणाऱ्याकडे आणि क्रेडिट ब्युरोकडे हरकत नोंदवा
- चुकीच्या टॅक्स किंवा GST नोंदी दुरुस्त करा: AIS फीडबॅक, AO, GST कार्यालय
- रेकॉर्ड दुरुस्त झाले: काही महिन्यांनी पुन्हा तपासा
-
थांबा, तुमची खाती सुरक्षित करा आणि पुरावे जपाकॉल करणाऱ्याला किंवा मेसेजला उत्तर देऊ नका. अडचण सोडवण्यासाठी कोणतीही "फी" भरू नका. विश्वासू डिव्हाइसवरून तुमचे e-Filing, ईमेल आणि नेट बँकिंगचे पासवर्ड बदला. मेसेज, पाठवणाऱ्यांचे नंबर, लिंक आणि कर्ज किंवा GST ची कोणतीही माहिती यांचे स्क्रीनशॉट घ्या.
नवीन पासवर्डने तुम्ही लॉग इन करू शकलात आणि दुसरे कोणी करू शकत नाही, की काम झाले.
-
पैसे गेल्याची तक्रार 1930 वर किंवा cybercrime.gov.in वर कराराष्ट्रीय सायबर क्राइम हेल्पलाइन 1930 वर कॉल करा, किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार करा. तारीख, रक्कम, ट्रान्झॅक्शन ID आणि पैसे कोणत्या खात्यात गेले ते सांगा. सरकारच्या म्हणण्यानुसार, या व्यवस्थेमुळे फसवणुकीची तक्रार लवकर करता येते, ज्यामुळे पैसे रोखता येतात. मग कार्ड किंवा नेट बँकिंग बंद करण्यासाठी तुमच्या कार्डवर किंवा पासबुकवर छापलेल्या नंबरवर बँकेला कॉल करा.
तक्रार नंबर किंवा पोचपावती नंबर मिळाला, की काम झाले. तो लिहून ठेवा.
1930 व्यस्त असेल तर: लगेच cybercrime.gov.in वर ऑनलाइन तक्रार करा, आणि कॉल करण्याचा प्रयत्न चालू ठेवा.
-
पोलीस तक्रार करातुमच्या स्थानिक पोलीस ठाण्यात किंवा सायबर सेलमध्ये लेखी तक्रार द्या. तुमच्या पॅनचा गैरवापर झाला असे सांगा, काय काय झाले ते लिहा, आणि पुराव्यांच्या प्रती जोडा. शिक्का मारलेली प्रत किंवा FIR (प्रथम खबरी अहवाल) नंबर मागा. कर्ज देणारे, क्रेडिट ब्युरो आणि टॅक्स अधिकारी तो मागू शकतात.
तुमच्याकडे शिक्का मारलेली प्रत किंवा FIR नंबर आला, की काम झाले.
-
बनावट कर्जांवर कर्ज देणाऱ्याकडे आणि क्रेडिट ब्युरोकडे हरकत नोंदवाकर्ज देणाऱ्याच्या तक्रार विभागाला (grievance desk) लिहा. तुम्ही ते कर्ज किंवा कार्ड कधीही मागितले नाही असे सांगा, आणि ते बंद करून तुमचे क्रेडिट रेकॉर्ड दुरुस्त करायला सांगा. तुमची पोलीस किंवा सायबर क्राइम तक्रार जोडा. क्रेडिट ब्युरोच्या वेबसाइटवरही हरकत नोंदवा.
RBI च्या फ्रेमवर्कनुसार, क्रेडिट माहितीबद्दलची तक्रार कर्ज देणारा आणि ब्युरो यांनी मिळून, तक्रार केल्यापासून 30 दिवसांत सोडवायला हवी. त्यानंतर उशिराच्या प्रत्येक दिवसासाठी रोज ₹100 भरपाई लागू होते. कर्ज देणाऱ्याने 30 दिवसांत उत्तर दिले नाही, किंवा त्याचे उत्तर तुम्हाला पटले नाही, तर 90 दिवसांच्या आत cms.rbi.org.in वर RBI लोकपालाकडे तक्रार करा.
नव्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये ते कर्ज तुमचे म्हणून दिसत नाही, की काम झाले.
फक्त कॉल थांबवण्यासाठी तुम्ही न घेतलेले कर्ज फेडू नका. त्याऐवजी कर्जाची कागदपत्रे आणि वापरलेली KYC कागदपत्रे मागा.
-
चुकीच्या टॅक्स नोंदी दुरुस्त कराAIS मध्ये ती नोंद उघडा आणि फीडबॅकचा एक पर्याय निवडा. "Information is denied" म्हणजे ती नोंद तुम्ही अजिबात ओळखत नाही. ती दुसऱ्या कोणाची असेल, तर "Information relates to other PAN/year" योग्य आहे. पोर्टल पोचपावती पाठवते.
नोटीस आली असेल, तर मुदतीच्या आधी e-Filing पोर्टलवर उत्तर द्या. तुमच्या पॅनची जबाबदारी असलेले टॅक्स अधिकारी, म्हणजे तुमचे Assessing Officer (AO), यांनाही लिहा. तुमची पोलीस तक्रार आणि पुरावे जोडा. तुमचा AO शोधा →
तुम्ही दिलेला फीडबॅक तुमच्या AIS मध्ये दिसला, की काम झाले.
मुदत जवळ आली असेल तर: तरीही वेळेत उत्तर द्या आणि तो व्यवहार तुमचा नाही असे सांगा. नोटिसांसाठी टॅक्स तज्ज्ञ मदत करू शकतात.
-
बनावट GST नोंदणीची तक्रार कराशोधाच्या निकालात अनोळखी GSTIN वर क्लिक करून त्याची माहिती पाहा. त्यात कोणते राज्य किंवा केंद्रीय GST कार्यालय जबाबदार आहे ते दिसू शकते. त्या GST कार्यालयाला लिहा. ती नोंदणी तुमच्या संमतीशिवाय तुमच्या पॅनवर केली गेली असे सांगा, आणि ती रद्द करायला सांगा. तुमची पोलीस तक्रार आणि ओळखीचा पुरावा जोडा.
नंतरच्या शोधात GSTIN चे स्टेटस रद्द (cancelled) असे बदलले, की काम झाले.
बनावट पॅन मेसेज किंवा वेबसाइटची तक्रार कशी करायची?
तुम्ही फसला नसलात तरी तक्रार करू शकता. त्याने इतरांना मदत होते.
| तुम्हाला काय आले | तक्रार कुठे करायची |
|---|---|
| आयकर विभाग असल्याचे भासवणारा ईमेल किंवा वेबसाइट | तो [email protected] वर फॉरवर्ड करा. त्याची प्रत [email protected] ला देऊ शकता. शक्य असल्यास ईमेल हेडरही जोडा. |
| इतर कोणत्याही गोष्टीबद्दलचा फिशिंग ईमेल | तो [email protected] वर फॉरवर्ड करा (CERT-In, राष्ट्रीय सायबर सुरक्षा टीम) |
| फसवणुकीचा SMS, कॉल किंवा WhatsApp मेसेज, पैसे गेले नाहीत | Sanchar Saathi पोर्टलवरील Chakshu वर तक्रार करा (दूरसंचार विभाग) |
| वरीलपैकी काहीही, आणि तुमचे पैसे गेले | 1930 किंवा cybercrime.gov.in |
आयकर विभागाच्या फिशिंगबद्दलच्या पानानुसार, विभाग ईमेलने सविस्तर वैयक्तिक माहिती मागत नाही. PIN, पासवर्ड किंवा अशी लॉग इनची माहिती मागणारे ईमेलही विभाग पाठवत नाही, असेही तिथे सांगितले आहे. तक्रार केल्यानंतर मेसेज डिलीट करा. याच फसवणुकीत तुमचा आधार वापरला गेला असेल, तर आधार फसवणूक आणि स्कॅम पाहा. पॅन एजन्सींच्या नंबरसाठी पॅन कस्टमर केअर नंबर पाहा.
तुमचा पॅन सुरक्षितपणे कसा द्यायचा?
बँक खाते, मोठ्या ठेवी, मालमत्ता आणि गुंतवणुकीसाठी तुम्हाला अनेकदा पॅन द्यावाच लागतो. पॅन कुठे बंधनकारक आहे → या सवयींनी धोका कमी होतो:
- प्रत्येक फोटोकॉपीवर लिहा: कारण, ज्याला दिली त्याचे नाव आणि तारीख. पॅन किंवा फोटो न झाकता त्यावर आडवी सही करा. अशी खूण केलेली प्रत पुन्हा वापरणे अवघड जाते.
- प्रती द्या, मूळ कार्ड कधीही देऊ नका, एखाद्या अधिकाऱ्याने ते पाहायला मागितले तरच दाखवा.
- तुमचा पॅन किंवा e-PAN PDF सोशल मीडियावर किंवा खुल्या WhatsApp ग्रुपमध्ये पोस्ट करू नका.
- OTP कोणालाही सांगू नका. OTP ने तुमच्या नावावर कर्ज, e-Sign किंवा पासवर्ड बदल मंजूर होऊ शकतो.
- पॅनच्या कामासाठी फक्त अधिकृत साइट वापरा: incometax.gov.in, onlineservices.
proteantech.in आणि pan.utiitsl.com. पत्ता स्वतः टाइप करा; मेसेजमधील लिंक उघडू नका. - कार्ड हरवले? रीप्रिंट मागवा किंवा e-PAN डाउनलोड करा. हरवलेला किंवा खराब पॅन: रीप्रिंट → इतर कागदपत्रांसोबत चोरीला गेले असेल, तर पोलीस तक्रार नंतर उपयोगी पडते.
- एकच पॅन ठेवा. दुसरा पॅन ठेवायला परवानगी नाही. डुप्लिकेट पॅन सरेंडर करा →
- आधारची प्रतही दिली आहे? कोणीही तुमचे बोटांचे ठसे वापरू नयेत म्हणून तुमचे आधार बायोमेट्रिक लॉक करा. आधार बायोमेट्रिक कसे लॉक करायचे →
काय चुकू शकते, आणि ते कसे दुरुस्त करायचे?
| तुमची परिस्थिती | याचा साधारण अर्थ | काय करावे |
|---|---|---|
| तुम्ही कधीही न घेतलेल्या कर्जाबद्दल वसुली एजंटांचे कॉल येतात | कोणीतरी तुमच्या पॅनची माहिती वापरून कर्ज घेतले, किंवा कर्ज देणाऱ्याकडे चुकीचा नंबर आहे | कर्ज खाते नंबर आणि वापरलेली KYC मागा. कर्ज देणाऱ्याकडे आणि क्रेडिट ब्युरोकडे लेखी हरकत नोंदवा. पैसे भरू नका. |
| क्रेडिट स्कोअर अचानक कमी झाला | नवीन कर्ज, चुकलेला EMI किंवा अनोळखी चौकशी नोंदवली गेली | प्रत्येक ब्युरोकडून तुमचा वर्षाचा मोफत रिपोर्ट मिळवा. तुमची नसलेली प्रत्येक ओळ यावर हरकत नोंदवा. |
| AIS मध्ये अनोळखी स्रोताकडून पगार किंवा व्याज दिसते | TDS कापणाऱ्याने चुकून तुमचा पॅन टाकला असेल, किंवा पॅनचा गैरवापर झाला असेल | AIS मध्ये फीडबॅक द्या. TDS कापणाऱ्याशी संपर्क होत असेल, तर त्याला त्याचा TDS रिटर्न दुरुस्त करायला सांगा. |
| तुम्ही कधीही न केलेल्या ठेवीबद्दल किंवा खरेदीबद्दल टॅक्स नोटीस | तुमच्या पॅनवर एखादा व्यवहार नोंदवला गेला | मुदतीच्या आधी e-Filing वर उत्तर द्या. पोलीस तक्रारीच्या प्रतीसह तुमच्या AO ला लिहा. |
| तुमच्या पॅनवर अनोळखी GSTIN | तुमच्या पॅनवर GST नोंदणी केली गेली | GSTIN आणि राज्य लिहून ठेवा, त्या GST कार्यालयाला लिहा, आणि पोलीस तक्रार करा. |
| "पॅन अपडेट" लिंकवर क्लिक करून बँकेची माहिती टाकली | फसवणूक करणाऱ्यांकडे आता तुमची लॉग इनची माहिती असू शकते | ॲक्सेस बंद करण्यासाठी बँकेच्या अधिकृत नंबरवर कॉल करा, पासवर्ड बदला, आणि खात्यावर लक्ष ठेवा. |
| तुम्ही न मागितलेला e-Filing पासवर्ड रीसेटचा ईमेल | कोणीतरी तुमच्या पॅनने लॉग इन करण्याचा प्रयत्न करत असू शकतो | स्वतः लॉग इन करा आणि पासवर्ड बदला. तुम्हाला लॉग इन करता येत नसेल, तर e-Filing ला 1800 103 0025 वर कॉल करा. |
| कर्ज देणारा 30 दिवसांपेक्षा जास्त काळ तुमच्या हरकतीकडे दुर्लक्ष करतो | तक्रारीची मुदत संपली आहे | 90 दिवसांच्या आत cms.rbi.org.in वर RBI लोकपालाकडे तक्रार करा. |
परदेशात राहत असताना पॅनचा गैरवापर
- परदेशातून तुम्ही काय करू शकता: e-Filing वर लॉग इन करून तुमचा AIS तपासणे, AIS मध्ये फीडबॅक देणे, GST पोर्टलवर तुमचा पॅन शोधणे, क्रेडिट रिपोर्ट मागवणे, आणि cybercrime.gov.in वर तक्रार करणे.
- OTP: यापैकी बहुतेक ठिकाणी तुम्ही नोंदवलेल्या मोबाइलवर किंवा ईमेलवर OTP येतो. तुमचा भारतीय नंबर चालू ठेवा, किंवा आधी प्रत्येक साइटवर तुमची संपर्क माहिती अपडेट करा.
- 1930 ही भारतीय हेल्पलाइन आहे. परदेशी नंबरवरून ती कदाचित लागणार नाही. cybercrime.gov.in वापरा, किंवा भारतातील विश्वासू कुटुंबीयाला तुमच्यासाठी कॉल करायला सांगा.
- पोलीस तक्रार: भारतातील कुटुंबातील एखादी व्यक्ती स्थानिक पोलीस तक्रारीसाठी मदत करू शकते. पोलीस ठाण्यात कोणते अधिकारपत्र लागते ते विचारा.
- NRI अनेकदा मालमत्ता डीलर, बँका आणि एजंटांकडे पॅनच्या प्रती ठेवतात. प्रत्येक प्रतीवर कारण आणि तारीख लिहा. NRI आणि परदेशी नागरिकांसाठी पॅन →
प्रदेश बरोबर नाही?
पॅन फसवणुकीच्या धोक्याच्या घंटा
- OTP, PIN किंवा पासवर्ड मागणारा प्रत्येक कॉल किंवा मेसेज धोक्याची घंटा समजा.
- मुदती आणि धमक्यांकडे लक्ष ठेवा: "24 तासांत खाते बंद", "पॅन रद्द होईल", "क्लिक केले नाही तर दंड".
- e-PAN, "PAN 2.0" कार्ड किंवा रिफंड डाउनलोड करण्याच्या लिंकपासून सावध राहा. रिफंड आणि पॅनची माहिती फक्त स्वतः incometax.gov.in टाइप करूनच तपासा.
- पाठवणाऱ्याचा पत्ता आणि वेबसाइटचा पत्ता तपासा. स्पेलिंगमधला छोटासा बदल ही नेहमीची युक्ती आहे.
- बनावट कर्ज काढून टाकण्यासाठी किंवा पॅन दुरुस्त करण्यासाठी अनोळखी व्यक्तीला कधीही "फी" देऊ नका.
- पैसे गेले? लगेच 1930 वर कॉल करा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
फक्त माझ्या पॅन नंबरवर कोणी कर्ज घेऊ शकतो का?
लोकांच्या पॅनची माहिती वापरून त्यांच्या नावावर कर्जे घेतल्याचे बातम्यांमध्ये आले आहे, कधी कधी डिजिटल तपासणीवर चालणाऱ्या ॲप्समधून. आणखी कोणती माहिती वापरली गेली, हे बातम्यांमध्ये नेहमी सांगितलेले नसते. कर्ज देणाऱ्यांनी KYC पूर्ण करायला हवी, पण तपासणीत चूक होऊ शकते. हे लवकर पकडण्यासाठी वर्षातून एकदा तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट पाहा.
माझ्या पॅनवर कर्ज घेतले गेले आहे का, हे कसे तपासायचे?
TransUnion CIBIL, Experian, Equifax किंवा CRIF High Mark कडून तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट मिळवा. RBI च्या नियमांनुसार तुम्हाला प्रत्येकाकडून वर्षातून एक मोफत संपूर्ण रिपोर्ट मिळतो. तुम्ही ओळखत नसलेली कर्जे, कार्डे किंवा चौकशी शोधा.
माझा पॅन GST नोंदणीसाठी वापरला गेला आहे का, हे कसे कळेल?
gst.gov.in → Search Taxpayer → Search by PAN वर जा. तिथे तुमच्या पॅनवरचे GSTIN त्यांच्या राज्य आणि स्टेटससह दिसतात. हे लिहिताना, लॉग इनची गरज नाही.
"तुमचा e-PAN डाउनलोड करा" असा ईमेल खरा आहे का?
PIB Fact Check ने असे ईमेल बनावट आणि फिशिंगचा प्रयत्न असल्याचे सांगितले आहे. लिंकवर क्लिक करू नका आणि अटॅचमेंट उघडू नका. e-PAN फक्त Protean, UTIITSL किंवा e-Filing चा अधिकृत पत्ता स्वतः टाइप करूनच डाउनलोड करा.
मला PAN 2.0 साठी अर्ज करावा लागेल का?
नाही. सरकारच्या PAN 2.0 FAQ नुसार, सध्याची वैध पॅन कार्डे वैधच राहतात आणि पॅनधारकांना नवीन पॅनची गरज नाही. लिंकवरून "तुमचे PAN 2.0 कार्ड मिळवा" असे सांगणारे ईमेल बनावट असल्याचे सांगितले गेले आहे.
बनावट इनकम टॅक्स ईमेलची तक्रार कुठे करायची?
तो [email protected] वर फॉरवर्ड करा, आणि त्याची प्रत [email protected] ला देऊ शकता. मग तो डिलीट करा. पैसे गेले असतील, तर 1930 वरही कॉल करा.
1930 हेल्पलाइन काय आहे?
सायबर फसवणुकीची तक्रार करण्यासाठीची ही राष्ट्रीय हेल्पलाइन आहे. ती cybercrime.gov.in वरील राष्ट्रीय सायबर क्राइम तक्रार पोर्टलशी (National Cyber Crime Reporting Portal) जोडलेली आहे. पैसे गेल्याचे लक्षात येताच कॉल करा. तुमचा तक्रार नंबर लिहून ठेवा.
दुसऱ्या कोणी माझा पॅन वापरून कमावलेल्या उत्पन्नावर मला टॅक्स भरावा लागेल का?
टॅक्स तुमच्या स्वतःच्या उत्पन्नावर लागतो, पण हे उत्पन्न तुमचे नाही हे तुम्हाला दाखवावे लागेल. AIS मध्ये फीडबॅक द्या, कोणत्याही नोटिसीला मुदतीच्या आधी उत्तर द्या, आणि पोलीस तक्रारीच्या प्रतीसह तुमच्या Assessing Officer ला लिहा.
माझ्या पॅनचा गैरवापर झाला असेल, तर मी नवीन पॅनसाठी अर्ज करावा का?
नाही. एका व्यक्तीकडे एकच पॅन असू शकतो, आणि नवीन पॅनमुळे जुन्या नंबरचा गैरवापर थांबत नाही. त्याऐवजी चुकीचे रेकॉर्ड दुरुस्त करा आणि ते तपासत राहा.
बनावट कर्जाची नोंद दुरुस्त करायला क्रेडिट ब्युरोला किती वेळ लागतो?
RBI च्या फ्रेमवर्कनुसार, कर्ज देणारा आणि ब्युरो यांना मिळून 30 दिवस असतात. त्यानंतर उशिराच्या प्रत्येक दिवसासाठी ₹100 भरपाई लागू होते. कर्ज देणाऱ्याने मदत केली नाही, तर RBI लोकपालाकडे जा.
दुकानदाराला किंवा एजंटला पॅनची फोटोकॉपी देणे सुरक्षित आहे का?
खरी गरज असेल तेव्हाच द्या. प्रतीवर कारण आणि तारीख लिहा आणि त्यावर आडवी सही करा. त्यांना OTP कधीही सांगू नका.
गैरवापरानंतर मी माझा पॅन ब्लॉक किंवा लॉक करू शकतो का?
पॅनधारकाला पॅन लॉक करता येईल असा कोणताही अधिकृत पर्याय आम्हाला सापडला नाही. त्याऐवजी तुमचे e-Filing लॉग इन सुरक्षित करा, गैरवापराची तक्रार करा, आणि प्रत्येक चुकीचे रेकॉर्ड दुरुस्त करा.
थोडक्यात
बनावट पॅन मेसेज खूप येतात, आणि तुमच्या पॅन नंबरचा कर्जे किंवा GST नोंदणीसाठी गैरवापर होऊ शकतो. वर्षातून एकदा तुमचा AIS, क्रेडिट रिपोर्ट आणि GST शोध तपासा. पैसे गेले असतील, तर आधी 1930 वर कॉल करा. e-Filing च्या मदतीसाठी 1800 103 0025 वर कॉल करा. पॅन कार्डच्या मदतीसाठी Protean ला 020-27218080 वर कॉल करा.
स्रोत
- Income Tax Department – Reporting and identification of phishing and fraudulent refund email scams (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Income Tax e-Filing – FAQs on AIS (Annual Information Statement) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- NSDL – FAQs on AIS: feedback options (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- PIB – FAQs on PAN 2.0 project (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- PIB – Helpline 1930, National Cyber Crime Reporting Portal and CFCFRMS (28 Jul 2026) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- CBIC GST Instruction No. 01/2023 – Special drive against fake registrations (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- RBI – Free full credit report once a year from each credit information company (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- TransUnion CIBIL – RBI compensation framework (30 days, ₹100 a day) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- RBI – Integrated Ombudsman Scheme, 2026 FAQs (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Business Today – PIB alerts IPPB customers on fake PAN update messages (Jan 2025) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Outlook Money – PIB Fact Check on fake e-PAN download email (Mar 2026) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Angel One News – Alert on fake PAN 2.0 emails (Jul 2025) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Business Today – Income Tax Department warns of fake refund SMS (Feb 2026) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Outlook Money – Loans showing up in your name that you never applied for (Apr 2026) (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
- Sanchar Saathi (Department of Telecommunications) – Chakshu: report suspected fraud communication (इंग्रजीत, पाहिले 16 ऑक्टोबर 2026)
पानाचा इतिहास: 16 ऑक्टोबर 2026, पहिली आवृत्ती.