PF काढण्यासाठी Form 121: Form 15G आणि 15H चा नवा पर्याय
सर्व मार्गदर्शक ↓इंडिया कस्टमर केअरचे स्वतंत्र मार्गदर्शक. आम्ही EPFO नाही. तुमच्या खात्यासाठी फक्त अधिकृत EPFO पोर्टल आणि UMANG ॲप वापरा, आणि तुमचा पासवर्ड किंवा OTP कधीही कोणालाही सांगू नका.
या पानावर
फक्त तुम्हाला लागू असलेली माहिती दाखवा
तुमची परिस्थिती निवडा. या पानाचे जे भाग लागू नाहीत ते लपवले जातील. तुमची निवड याच उपकरणावर जतन राहते.
Form 121 हे स्व-घोषणापत्र आहे, ज्याने Income-tax Act, 2025 अंतर्गत 1 एप्रिल 2026 पासून Form 15G आणि 15H ची जागा घेतली आहे. तुमच्या PF काढण्यावर TDS लागणार असेल आणि तुम्ही खालील अटी पूर्ण करत असाल, तर क्लेमसोबत Form 121 अपलोड करा, म्हणजे EPFO कर कापत नाही. यामुळे काढलेली रक्कम करमुक्त होत नाही.
तुम्हाला याची गरज आहे का?
EPFO PF काढताना TDS फक्त तेव्हाच कापते, जेव्हा या सर्व गोष्टी खऱ्या असतात:
- तुमची सलग सेवा (ट्रान्सफर केलेल्या सेवेसह) 5 वर्षांपेक्षा कमी आहे.
- रक्कम ₹50,000 किंवा जास्त आहे.
- पैसे काढण्याचे कारण कर कायद्याने सूट दिलेले नाही (उदाहरणार्थ आजारपण, व्यवसाय बंद होणे किंवा तुमच्या नियंत्रणाबाहेरची इतर कारणे).
तुमच्या उत्पन्नावर कर शून्य आहे
सर्व स्रोतांमधून (पगार, व्याज, भाडे आणि हे PF काढलेले पैसे) वर्षभराच्या एकूण उत्पन्नाचा आणि त्यावरील कराचा अंदाज लावा. मग तुमचे वय पाहा:
- 60 पेक्षा कमी वय: कर शून्य असेल आणि PF ची रक्कम व Form 121 मध्ये तुम्ही दाखवत असलेले इतर उत्पन्न (जसे बँक व्याज) मिळून मूळ सूट मर्यादेपेक्षा जास्त नसेल, तरच तुम्ही Form 121 वापरू शकता. PF ची रक्कम त्या मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर फक्त रिबेटमुळे (कर सवलतीमुळे) कर शून्य येणे पुरेसे नाही.
- 60 किंवा जास्त वय आणि भारताचे रहिवासी: तुमच्या अंदाजे उत्पन्नावर कर शून्य असणे पुरेसे आहे.
या अटी पूर्ण होत असतील, तर क्लेमसोबत Form 121 भरा, म्हणजे TDS कापला जाणार नाही. कराच्या दृष्टीने तुम्ही भारताचे रहिवासी नसाल, तर भरण्यापूर्वी कर सल्लागाराला विचारा.
करपात्र उत्पन्न
तुमच्या उत्पन्नावर कर शून्य नसेल, किंवा तुमचे वय 60 पेक्षा कमी असून PF ची रक्कम मूळ सूट मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर Form 121 भरू नका. खोटे घोषणापत्र देणे हा गुन्हा आहे. TDS कापू द्या आणि तो तुमच्या आयकर रिटर्नमध्ये समायोजित करा. TDS 10% च राहावा, जास्त नाही, यासाठी तुमच्या KYC मध्ये वैध PAN असल्याची खात्री करा.
PAN महत्त्वाचा आहे
आधारशी जोडलेला वैध PAN असेल, तर TDS (लागू असल्यास) 10% असतो, आणि तुम्ही Form 121 च्या अटी पूर्ण करत असाल तर त्यामुळे तो पूर्णपणे थांबू शकतो.
वैध PAN नसेल (किंवा आधारशी न जोडलेला निष्क्रिय PAN असेल), तर TDS जास्त दराने कापला जातो, आणि PAN शिवाय घोषणापत्र स्वीकारले जात नाही. क्लेम करण्यापूर्वी निष्क्रिय PAN दुरुस्त करा आणि तो तुमच्या EPF KYC मध्ये जोडा.
क्लेमसोबत तो कसा भरावा
- तपासा: सेवा 5 वर्षांपेक्षा कमी, रक्कम ₹50,000 किंवा जास्त
- वर्षभराच्या उत्पन्नाचा अंदाज लावा
- Form 121 भरा आणि त्यावर सही करा
- ऑनलाइन क्लेममध्ये विचारल्यावर तो अपलोड करा
- EPFO TDS न कापता पैसे देते
- Form 121 आयकर विभागाच्या वेबसाइटवरून मिळवा.
- तुमचा PAN, कर वर्ष (1 एप्रिल 2026 ते 31 मार्च 2027 मधील पैसे काढण्यासाठी 2026-27) आणि अंदाजे उत्पन्न भरा.
- ऑनलाइन PF क्लेम करताना पोर्टल विचारते की तुम्हाला घोषणापत्र अपलोड करायचे आहे का. सही केलेला फॉर्म PDF म्हणून अपलोड करा.
- ज्या ज्या कर वर्षात तुम्ही पैसे काढता, त्या प्रत्येक वर्षी नवा Form 121 भरा.
नेहमीच्या चुका
- एकूण उत्पन्नात फक्त PF ची रक्कम धरणे आणि पगार, बँक व्याज किंवा भाडे विसरणे.
- PF ची रक्कम मूळ सूट मर्यादेपेक्षा जास्त असूनही, रिबेटमुळे (कर सवलतीमुळे) कर शून्य येतो म्हणून 60 पेक्षा कमी वयात तो भरणे.
- 2026-27 मध्ये पैसे काढताना जुना 15G किंवा 15H फॉर्म वापरणे.
- Form 121 मुळे काढलेली रक्कम करमुक्त होते असे समजणे. तसे होत नाही: ती रिटर्नमध्ये दाखवा.
- सेवा आधीच 5 वर्षे किंवा जास्त असताना तो भरणे; तेव्हा त्याची गरज नसते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
Form 121 मुळे माझे PF काढलेले पैसे करमुक्त होतात का?
नाही. तो फक्त TDS कापला जाण्यापासून थांबवतो. काढलेली रक्कम करपात्र असेल, तर ती तुमच्या आयकर रिटर्नमध्ये दाखवावी लागते आणि देय कर भरावा लागतो.
मी अजूनही Form 15G किंवा 15H वापरू शकतो का?
कर वर्ष 2026-27 पासूनच्या (1 एप्रिल 2026 पासूनच्या) रकमांसाठी नाही. Income-tax Act, 2025 अंतर्गत Form 121 ने दोन्हींची जागा घेतली आहे.
माझी 5 वर्षांची सेवा असेल तर Form 121 लागतो का?
साधारणपणे नाही. 5 किंवा जास्त वर्षांच्या सलग सेवेनंतर PF काढलेली रक्कम साधारणपणे करमुक्त असते आणि TDS कापला जात नाही.
आमच्या इतर वेबसाइटवरील संबंधित मार्गदर्शक
स्रोत
- आयकर विभाग: ई-फायलिंग पोर्टल (Income-tax Act, 2025 आणि Income-tax Rules, 2026 अंतर्गत Form 121), 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी पाहिले.
- EPFO सदस्य पोर्टल (घोषणापत्र अपलोडसह ऑनलाइन क्लेम).
- EPFO: अधिकृत वेबसाइट, 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी पाहिली.