IFSC କୋଡ୍ କ’ଣ?

IFSC (ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ କୋଡ୍) ହେଉଛି 11 ଅକ୍ଷରର ଏକ କୋଡ୍, ଯାହା ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ସେଟଲମେଣ୍ଟରେ ଅଂଶ ନେଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଶାଖାକୁ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଶାଖାର ଠିକଣା: ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ନମ୍ବର କହେ କିଏ, IFSC କହେ କେଉଁଠି। ଏହା ବିନା ଭାରତ ଭିତରେ କୌଣସି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ହୁଏ ନାହିଁ।

11ଟି ଅକ୍ଷର କିପରି ଗଠିତ

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ SBIN0000254:

SBIN — ଅକ୍ଷର 1–4, ବ୍ୟାଙ୍କ। ସବୁବେଳେ ଅକ୍ଷର, ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥିର (SBIN = ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ, HDFC = HDFC ବ୍ୟାଙ୍କ, PUNB = ପଞ୍ଜାବ ନ୍ୟାସନାଲ ବ୍ୟାଙ୍କ)।
0 — ଅକ୍ଷର 5, ସବୁବେଳେ ଶୂନ। RBI ଏହାକୁ ଭବିଷ୍ୟତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଛି।
000254 — ଅକ୍ଷର 6–11, ଶାଖା। ଏଥିରେ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଅକ୍ଷର ଦୁଇଟି ରହିପାରେ।

ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚଟି ଅକ୍ଷର କେବଳ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାଏ; ଶେଷ ଛଅଟି ସେହି ବ୍ୟାଙ୍କର ନେଟୱର୍କରୁ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶାଖାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ। ସମାନ ବ୍ୟାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଶାଖାର IFSC କେବେ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ଶାଖା ମିଶିଗଲେ ବା ବନ୍ଦ ହେଲେ ତାହାର କୋଡ୍ ପୁଣି ବ୍ୟବହାର ନହୋଇ ସ୍ଥାୟୀଭାବେ ବ୍ୟବହାରରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଏ।

IFSC ଓ MICR — ସମାନ ଚେକ୍‌ରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ କୋଡ୍

ଏ ଦୁଇଟିକୁ ଲୋକେ ପ୍ରାୟତଃ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତି, କାରଣ ଦୁଇଟି ଆପଣଙ୍କ ଚେକ୍‌ରେ ଛପା ଥାଏ ଏବଂ ଦୁଇଟି ଶାଖାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ। ଏମାନେ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶ:

IFSC — 11ଟି ଅକ୍ଷର, ଅକ୍ଷର-ସଂଖ୍ୟା ମିଶ୍ରିତ। ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫରରେ ବ୍ୟବହୃତ: NEFT, RTGS, IMPS, ଏବଂ ପଛପଟେ UPI।
MICR — 9ଟି ଅଙ୍କ, କେବଳ ସଂଖ୍ୟା। କାଗଜ କ୍ଲିୟରିଂରେ ବ୍ୟବହୃତ — ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରକୃତ ଚେକ୍। ଏହାର ତିନି ଭାଗ ହେଉଛି ସହର (3) + ବ୍ୟାଙ୍କ (3) + ଶାଖା (3)।

ନେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂରେ ହିତାଧିକାରୀ ଯୋଡ଼ିବା ବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ IFSC ଦରକାର। MICR ଚେକ୍-ଆଧାରିତ ମାଣ୍ଡେଟ୍ ଫର୍ମରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ECS କିମ୍ବା ପୁରୁଣା NACH କାଗଜପତ୍ର। ଗୋଟିଏ ଶାଖାର MICR ବିନା IFSC ଥାଇପାରେ — କାଗଜ କ୍ଲିୟରିଂ କରୁନଥିବା କେବଳ-NEFT ଶାଖାର ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ କୌଣସି MICR କୋଡ୍ ନଥାଏ।

ଚେକ୍‌ରେ ଏଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ମିଳିବ

IFSC ସାଧାରଣତଃ ଚେକ୍ ପତ୍ରର ଉପରେ, ଶାଖାର ନାମ ଓ ଠିକଣା ପାଖରେ ଛପା ଥାଏ। MICR ତଳ ଧାରରେ ଥିବା ପଟିରେ — ବିଶେଷ ଶୈଳୀର ଅଙ୍କ ଥିବା ଧାଡ଼ିରେ — ମଝିରେ ଥିବା ନଅ ଅଙ୍କର ଗୋଷ୍ଠୀ। ଦୁଇଟି ଆପଣଙ୍କ ପାସବୁକ୍‌ର ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠାରେ, ଆକାଉଣ୍ଟ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟରେ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆପ୍‌ର ଆକାଉଣ୍ଟ ବିବରଣୀରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

କେଉଁ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ପାଇଁ କେଉଁ କୋଡ୍ ଦରକାର?

NEFT — ନ୍ୟାସନାଲ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଫଣ୍ଡସ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର। ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ IFSC ଦରକାର। କୌଣସି ସର୍ବନିମ୍ନ ରାଶି ନାହିଁ। 24×7 ଅଧଘଣ୍ଟିଆ ବ୍ୟାଚ୍‌ରେ ସେଟଲ୍ ହୁଏ, ତେଣୁ ଏହା ତୁରନ୍ତ ନୁହେଁ।
RTGS — ରିଅଲ୍ ଟାଇମ୍ ଗ୍ରସ୍ ସେଟଲମେଣ୍ଟ। IFSC ଦରକାର। ସର୍ବନିମ୍ନ ₹2 ଲକ୍ଷ, ଉପର ସୀମା ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କାରବାର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅଲଗା ଅଲଗା ସେଟଲ୍ ହୁଏ।
IMPS — ଇମିଡିଏଟ୍ ପେମେଣ୍ଟ ସର୍ଭିସ। ତୁରନ୍ତ, 24×7, ₹5 ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଆକାଉଣ୍ଟ ନମ୍ବର ସହ IFSC, କିମ୍ବା କେବଳ ପ୍ରାପକଙ୍କ MMID ଓ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଦରକାର।
UPI — ଆପଣ IFSC ନୁହେଁ, UPI ID ଲେଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପେମେଣ୍ଟକୁ ସଠିକ ଶାଖାକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ପଛପଟେ ଏହି କୋଡ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ଭୁଲ କୋଡ୍ ଦେଲେ କ’ଣ ହୁଏ

ଠିକ ଆକାଉଣ୍ଟ ନମ୍ବର ସହ ଭୁଲ IFSC ଦେଲେ ସାଧାରଣତଃ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ବିଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ଟଙ୍କା ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଆସେ, ପ୍ରାୟତଃ ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟଦିବସ ଭିତରେ, କାରଣ ଆପଣ ଦେଇଥିବା ଶାଖାରେ ସେହି ଆକାଉଣ୍ଟ ନମ୍ବର ନଥିବ। ତେବେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ — ଯଦି ଆକାଉଣ୍ଟ ନମ୍ବର ଓ IFSC ଦୁଇଟି ସଂଯୋଗବଶତଃ ବୈଧ ହୁଏ, ଟଙ୍କା ଭୁଲ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଯାଏ, ଏବଂ ଫେରସ୍ତ ପାଇବା ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ପଠାଇବା ପୂର୍ବରୁ କୋଡ୍ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, ପରେ ନୁହେଁ।

କୋଡ୍ କାହିଁକି ବଦଳେ

ବ୍ୟାଙ୍କ ମିଶ୍ରଣ ହେଲେ IFSC କୋଡ୍ ଏକାଥରକେ ବଦଳିଯାଏ। ଦେନା ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ବିଜୟା ବ୍ୟାଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବରୋଦାରେ ମିଶିବା ବେଳେ, ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ SBI ରେ ମିଶିବା ବେଳେ, ପ୍ରଭାବିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶାଖାକୁ ନୂଆ କୋଡ୍ ଦିଆଗଲା ଏବଂ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅବଧି ପରେ ପୁରୁଣା କୋଡ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କଲା। ପୂର୍ବରୁ କାମ କରୁଥିବା ଟ୍ରାନ୍ସଫର ଯଦି ବିଫଳ ହେବାକୁ ଲାଗେ, ହିତାଧିକାରୀ ଭାବେ ସେଭ୍ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଣା IFSC ପ୍ରଥମେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ଏହି ସାଇଟର କୋଡ୍ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ପ୍ରକାଶିତ NEFT ଓ RTGS ଶାଖା ତାଲିକାରୁ ନିଆଯାଇଛି। ବଡ଼ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବଦା ନିଜ ପାସବୁକ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ସହ ମିଳାଇ ନିଅନ୍ତୁ।