संचार साथी हे नागरिक केंद्रित पोर्टल आहे आणि भारत सरकारच्या दूरसंचार विभागाने (DoT) तयार केलेले एक मोबाईल अँप आहे. या मध्ये आपण स्पष्ट करते कि हे पोर्टल काय करते, ते का महत्वाचे आहे आणि स्पष्ट पावले आणि अधिकृत सरकारी स्रोतांचा वापर करून त्याच्या मुख्य सेवा कशी वापरायची.
संचार साथी म्हणजे काय?
- संचार साथी हे भारत सरकारच्या दूरसंचार विभागाने (DoT) तयार केलेले एक वेब पोर्टल आणि मोबाईल अप्लिकेशन आहे.
- यामध्ये सेवा एकत्र आणते ज्या नागरिकांना हरवलेले/ चोरी झालेले फोन ब्लॉक करण्यास किंवा ट्रेस करण्यास, त्यांच्या नावाने जारी केलेले सिम तपासण्यास, हैण्डसेटची खरीता पडताळण्यास आणि संशयास्पद कॉल. एस मस एस किंवा लिंक्सची तक्रार करण्यास अनुमती देते.
- संचार साठी हे अधिकृत पोर्टल sancharsaathi.gov.in वर उपलब्ध आहेत.
- त्याच्या मुख्य सेवा व्यतिरिक्त संचार साथी मध्ये नागरिकांना त्यांच्या मोबाईल ओळखीवर अधिक नियंत्रण देण्यासाठी आणि वाढत्या डिजिटल जखमीपासून त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी डिझाईन केलेली अनेक शक्तिशाली सुरक्षा वैशिष्ट्ये समाविष्ट आहेत :-
- सिमच्या गैरवापरापासून संरक्षण.
- मजबूत फसवणूक प्रतिबंध.
- सत्यापित ग्राहक सेवा तपशील.
- हँडसेटची प्रामाणिकता तपासणी.
- देशभरात डिव्हाईस ब्लॉक करते.
संचार साथी पोर्टल का तयार करण्यात आले?
- भारत मध्ये अब्जावधी मोबाईल कनेक्शन आहेत.
- या विस्तारासोबतच सीमाचा गैरवापर, चोरीला गेलेले फोन, बनावट उपकरणे आणि फसवणूक कॉल यासारखे दूरसंचार संबंधित धोके वाढत चालले आहेत.
- म्हणून, दूरसंचार विभागाने एक संचार साथी पोर्टल आणि एक मोबाईल अँप तयार केले आहे नागरिकांसाठी दूरसंचार सुरक्षा मजबूत करण्याच्या उद्देश्याने केले आहेत.
- या पोर्टल द्वारे एक केंद्रीकृत प्रणाली म्हणून काम करते ज्यामुळे वापरकरतांना हे करता येते. हरवलेले किंवा चोरी गेलेले फोन ब्लॉक करणे किंवा ट्रेस करणे, त्यांच्या नावाने जारी केलेली सर्व सिम तपासणे, हँडसेट ची खरीता पडताळणे आणि संशयास्पद कॉल, एस मस एस किंवा दुर्भावणापूर्ण लिंक्सची तक्रार करणे.
संचार साथी चे वैशिष्ट्ये काय आहेत?
- चक्षु - फसवणूक कॉल, एस एम एस, दुर्भावनापूर्ण लिंक्स आणि युसीसी तक्रार करा :-
- तुम्हाला चक्षु संशयास्पद कॉल, एस एम एस, व्हाट्सअप संदेश आणि दुर्भावनापूर्ण लिंक्स (फिशिंग, तोतयागिरी, कर्ज/ नोकरी घोटाळे, लॉटरी फसवणूक इ.) यांचीही तक्रार करू देते.
- तक्रार द्वारे तुम्ही स्क्रीनशॉट आणि तपशील अपलोड करू शकते.
- अहवाल दूरसंचार अधिकारी आणि कायदा अंमलबजावणी संस्थांना गुन्हेगारांना ब्लॉक करण्यास आणि शिक्षा करण्यास मदत करतो.
- CEIR - हरवलेला / चोरलेला मोबाईल ब्लॉक करा किंवा ट्रेस करा :-
- CEIR (सेंट्रल इक्विपमेंट आयडेंटिटी रजिस्टर) तुम्हाला फोनचा IMEI वापरून ब्लॉक करण्याची परवानगी देऊ शकते.
- CEIR विनंती दाखल करण्यासाठी तुम्ही सामान्यतः: डिव्हाईसचा IMEI आणि पोलीस तक्रार प्रत प्रदान करू शकते.
- एकदा पडताळणी झाल्यानंतर, डिव्हाईस सर्व भारतीय टेलिकॉम नेटवर्कर ब्लॉक करू देईल, त्यामुळे त्याचा वापर किंवा पुनर्विक्री रोखली जाईल.
- जर तुम्हाला फोन परत मिळवला तर तुम्ही CEIR द्वारे अनब्लॉक करण्याची विनंती करू शकते.
- सरकारी आकडेवारीनुसार, संचार साथी पोर्टलच्या मदतीने ४२.२२ लाख मोबाइल फोन ब्लॉक करण्यात आले होते आणि सुमारे २६.१८ लाख मोबाईल फोन ट्रेस करण्यात आले आहेत.
- तुमचे मोबाईल कनेक्शन जाणून घ्या (TAFCOP) - तुमच्या नावावर नोंदणीकृत सिम :-
- पोर्टरलद्वारे तुमच्या ओळखीच्या (आधार / ओळखीचा पुरावा) जारी केलेले सर्व मोबाईल कनेक्शन पहा.
- तुम्हाला अनधिकृत सिम आढळले तर तुम्ही त्यांना डिस्कनेकट करण्यासाठी तक्रार करू शकते.
- हि सर्व ओळखीचा गैरवापर आणि फसव्या सिम जारी करण्यापासून थांबण्यास मदत करतो.
- पोर्टरलद्वारे "तुमच्या नावाने कनेक्शन जाणून घ्या" / TAFCOP विभाग वापरा .
- KYM - तुमचा मोबाईल जाणून घ्या (हॅण्डसेटची खरी ओळख):-
- हँडसेट खरा आहे कि काळ्या ते तपासण्यासाठी १५ अंकी आयएमइआय प्रविष्ट करा.
- चोरीला गेलेले किंवा बनावट डिव्हाईस खरेदी करण्यापासून रोखणारे जुने फोन खरेदी करताना उपयुक्त होते.
- तुमचा वायरलाईन इंटरनेट सेवा प्रदाता जाणून घ्या :-
- या वैशिष्ट्यामुळे तुम्ही तुमच्या कोणते परवानाधारक वायरलाईन ब्रॉडबँड प्रदले अधिकृतपणे अधिकृत आहेत हे तपासू शकता.
- तुम्ही फक्त तुमचा पिन कोड, पत्ता किंवा आयएसपीचे नाव प्रविष्ट करा आणि पोर्टलवर दिसेल :-
- त्या ठिकाणी उपलब्ध असलेले सर्व DoT - परवानाधारक आयएसपी
- सेवा श्रेणी (ब्रॉडबँड, एफएफटीएच, इ.)
- प्रदात्याला कायदेशीररित्या काम कारण्याचव्ही परवानगी आहे का.
- नागरिकांना बेकायदेशीर किंवा नोंदणीकृत नसलेल्या आयएसपीपासून दूर राहण्यास मदत होते, जे अनेकदा परवानगीशिवाय नेटवर्क चालवतात आणि ग्राहकांचा डेटा धोक्यात घालतात.
- विश्र्वसनीय संपर्क तपशील :-
- हि सेवा बँका, टेलिकॉम ऑपरेटर, विमा कंपन्या आणि इतर संस्थांकडून ग्राहक सेवा क्रमांकांची सत्यापित यादी प्रदान करू शकते.
- लोकांना पुढील गोष्टीपासून वाचवण्यासाठी डिझाईन केले आहेत :-
- इंटरनेटवर फिरणारे बनावट ग्राहक सेवा क्रमांक.
- बँक किंवा टेलिकॉम स्पोर्ट असल्याचे भासवणारे फसवणूक करणारे.
- फिशिंग कॉल आणि तोतयागिरी घोटाळे.
- कॉल करण्यापूर्वी संचार साथीवरील नंबर तपासून, वापरकर्ते खात्री करू शकते कि ते अधिकृत आणि सरकारी सत्यापित हेल्पलाइनशी संपर्क साधत आहेत.
पोर्टल कोण व्यवस्थापित करते?
पोर्टल दूरसंचार विभाग (DoT) द्वारे विकसित आणि व्यवस्थापित केले जाते. CEIR (डिव्हाईस ब्लॉकिंगसाठी), TAFCOP (सिम विश्लेषण आणि संक्षणासाठी), KYM (हँडसेट प्रामाणिकपणा). आणि चक्षु (फसवणूक अहवाल) यांना एकत्रित करते. अधिकृत पोर्टल आणि CEIR पृष्ठे प्रत्येक, सेवेसाठी फार्म आणि मार्गदर्शन होस्ट करते.
संचार साथी का महत्वाचे आह - नागरिकांसाठी महत्वाचे फायदे
- ओळखीचा गैरवापर रोख :- तुमच्या नावाने नोंदणीकृत सिम पहा आणि नियंत्रित करावा.
- चोरीचा गैरवापर थांबवा :- सर्व नेटवर्कवर हरवलेले किंवा चोरीला गेलेले फोल ब्लॉक करावा.
- बनावट फोन टाळा :- खरेदी करण्यापूर्वी हॅण्डसेटची खरी किंमत पडताळून पहा.
- फसवणुकीची तक्रार करा आणि कमी करा :- घोटाळेबाज कॉल, एस मस एस किंवा दुर्भावनापूर्ण लिंक्ससाठी चक्षु तक्रारी दाखल करावं लागेल.
- दूरसंचार अधिक सुरक्षित करा :- तुमचे अहवाल नियमकांना प्रत्येकाचे संरक्षण करणारी कारवाई करण्यास मदत करते.
संचार साथी कसे वापरावे चरण दर चरण प्रक्रिया
- अधिकृत पोर्टल किंवा मोबाईल अँप निवडा.
- थोडा खाली स्क्रोल करा आणि तुम्हाला जी सेवा निवडायची आहे ती निवडा.
- वरीलपैकी कोणतीही सेवा निवडल्यानंतर एक तपशीलवर फार्म दिसेल.
- तपशील भरा आणि सर्व संबंधित कागदपत्रे अपलोड करावी लागेल.
- सर्व तपशीलांची पडताळणी केल्यांनतर ते सबमिट करा.
- पोर्टल सबमिट केलेल्या माहितीनुसार कारवाई करेल.
टीप: नेहमी विनंत्या सबमिट करण्यासाठी अधिकृत पोर्टल किंवा अधिकृत मोबाईल अँप वापरा आणि कधीही फोनवर किंवा एस एम एस मध्ये ओ टी पी किंवा संवेदनशील माहिती शेअर करू नये.
निष्कर्ष - सुरक्षित डिजिटल इंडियाच्या दिशेने एक मोठे पाऊल
संचार साथी नागरिकांच्या हातात शक्तिशाली दूरसंचार सुरक्षा साधने देते. CEIR, TAFCOP, KYM आणि Chakshu एकत्रितपणे चोरीला गेलेले फोन ब्लॉक करणे, अनधिकत सिम शोधणे, हँडसेट सत्यापित करते आणि फसवणुकीची तक्रार करते सोपे करतात. तुमची मोबाईल ओळख संरक्षित करण्यासाठी आणि सर्वांसाठी दूरसंचार परिसंस्था अधिक सुरक्षित बनविण्यासाठी अधिकृत पोर्टल किंवा अँप वापरा.
अधिकृत महत्वाच्या लिंक्स
संपर्क माहिती
- संचार साथी हेल्पलाईन क्रमांक :- ०११२०९०७४८०
- संचार साथी हेल्पडेस्क इमेल :- sancharsathi@cdot.in
मिथक बस्टर
मिथक :- संचार साथी अँपला कॉल, फोटो किंवा चॅट ऍक्सेस करण्यासाठी दिलेली परवानग्या बंद करता येत नाहीत का ?
तथ्य :- परवानग्या कधीही बंद करू शकते, तुमचे कॉल, फोटो किंवा चॅट आणि अँप पूर्णपणे खाजगी राहू शकते.
मिथक :- प्री - इंस्टॉल केलेले संचार साथी हे एक पाळत ठेवण्याचे साधन आहे का ?
तथ्य :- संचार साथी हे काहीही ट्रॅक करत नाही, ते फक्त तुमच्या मोबाईल ओळखीचे फसवणूक आणि सिमच्या गैरवापरापासून संरक्षण करते.
मिथक :-संचार साथी हे एक डेटा संकलन साधन आहे जे तुमच्या गोपनीयतेचे उल्लघंन करते?
तथ्य :- संचार साथी हे कोणताही वैयक्तिक डेटा गोळा करत नाही काहीही ट्रॅक करत नाही. हे DOT द्वारे एक नागरिक केंद्र सुरक्षा प्लॅटफार्म आहे जे संशयित फसवणूक आणि स्पॅम कॉलची तक्रार करण्यास, हरवलेले किंवा चोरीला गेलेले फोन ब्लॉक करण्यास, तुमच्या नावाने मोबाईल कनेक्शन तपासण्यास आणि हँडसेटची सत्यता पडतण्यास मदत करू शकते. संचार साथी तुमचे आणि तुमच्या डेटाचे संरक्षण करू शकते.
मिथक :-संचार साथी हे अँप माझ्या फोनमधून डिलीट करता येत नाही. एकदा इन्स्टॉल केल्यांनतर ते कायमचे असते आणि मी त्यात कायमचा अडकलो असतो.
तथ्य :- संचार साथी हे अँप तुम्हाला कधीही डिलीट करता येते. हे इतर अँपसारखा आहे. आणि तुम्ही कधीही अनइंस्टॉल करू शकते तेव्हा ते अनइंस्टॉल करण्याचे पूर्ण नियंत्रण तुमच्याकडे आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
संचार साथी म्हणजे काय?
संचार साथी हे दूरसंचार विभागाचे (DoT) नागरिक केंद्रित पोर्टल आहे जे वापरकर्त्यांना मोबाईलशी संबंधित फसवणुकीपासून स्वतः:चे संरक्षण करण्यास, डिव्हाईसची सत्यता तपासण्यास, त्यांच्या नावाखाली नोंदणीकृत सिम ट्रॅक करण्यास, हरवलेले/चोरी झालेले फोन ब्लॉक करण्यास आणि गैरवापराची तक्रार करण्यास मदत करते.
चक्षु संशयित फसवणूक संप्रेषणाची तक्रार करा हि सुविधा काय आहे?
हे वैशिष्ट्य वापरकर्त्यांना संशयास्पद, कॉल, संदेश किंवा फसव्या असू शकणाऱ्या संप्रेषणांची तक्रार करण्याची परवानगी देते, ज्यामध्ये घोटाळे, तोतयागिरी किंवा फिशिंग प्रयत्नांचा समावेश आहे.
तुमचा हरवलेला /चोरी फोन हँडसेट ब्लॉक करण्याची सुविधा काय आहेत?
हि सुविधा वापरकर्त्यांना हरवलेला किंवा चोरीला गेलेला फोन त्याच्या IMEI क्रमांकाचा वापर करून ब्लॉक करण्यास सक्षम करते, त्यामुळे भारतीय टेलिकॉम नेटवर्कमध्ये प्रवेश करण्यापासून रोखला जाते.
'नो मोबाईल कनेक्शन इन युअर नेम' हि सुविधा काय आहे?
हे वैशिष्ट्य वापरकर्त्यांना त्यांच्या ओळखीखाली नोंदणीकृत सर्व मोबाईल कनेक्शन पाहता येते आणि अनधिकृत किंवा अवांछित नंबरची तक्रार करता येते.
'तुमच्या मोबाईल हँडसेटची खरी ओळख जाणून घ्या' हि सुविधा काय आहे?
वापरकर्ते मोबाईल हँडसेटची IMEI नम्बर टाकून त्याची सत्यता पडताळू शकते आणि तो खरा आहे कि काळ्या यादीत आहे ते तपासू शकते.
'भारतीय क्रमांकावरून येणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय कॉलची तक्रार करा' हि सुविधा काय आहे?
हे वैशिष्ट्य वापरकर्त्यांना भारतीय क्रमांकावरून येणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील संशयास्पद कॅलची तक्रार करण्यास अनुमती देते, जे बहुतेकदा बेकायदेशीर ऑपरेटर वापरते.
'नो युअर वायरलाईन इंटरनेट सर्व्हिस प्रोव्हायडर' हि सुविधा काय आहे?
हि सुविधा वापरकर्त्यांना श्रेणी आणि स्थान यासारख्या विशिष्ट पॅरामीटर्सचा वापर करून भारतातील नोंदणीकृत वायरलाईन ISPs माहिती शोधण्याची परवानगी देते.
संशयास्पद फसवणूक संप्रेषण म्हणजे काय?
संशयास्पद फसवणूक संप्रेषण म्हणजे कॉल, संदेश किंवा इतर दूरसंचार संप्रेषण जे फसवे, फसवे किंवा प्राप्तकर्त्याची फसवणूक करणाच्या उद्देशाने केलेले दिसतात.
संशयास्पद फसवणुकीच्या संवादाची तक्रार कोणत्या माध्यमांद्वारे केली जाऊ शकते?
वापरकर्ते चक्षु सुविधेद्वारे फोन कॉल, एसएमएस किंवा इतर मेसेजिंग प्लॅटफार्मद्वारे प्राप्त झालेल्या संशयास्पद फसवणुकीची तक्रार करू शकते.
चाक्षुवर संशयास्पद फसवणुकीच्या संपर्कराची तक्रार कशी करता येईल?
वापरकर्ते संचार साथी पोर्टल/अँपवर लॉग इन करतात - चाक्षुवर नेव्हीगेट करतात - पाठवणाऱ्याचा नंबर, संदेश/ कॉल सामग्री आणि वेळ यासारखी माहिती भरतात - तक्रार सबमिट करते.
संशयास्पद फसवणुकीच्या संपर्कराची तक्रार केल्यानंतर काय होते?
नोंदवलॆल्या संपर्काची तपासणी दूरसंचार विभाग आणि संबंधित अधिकाऱ्यांकडून केले जाते. पड़ताळलेल्या फसवणुकीच्या प्रकरणांमुळे आक्षेपार्ह क्रमांक ब्लॉक केले जाऊ शकते किंवा अंमलबजावणीची कारवाई सुरु केली जाऊ शकते.
तक्रार करणाऱ्या नागरिकांची माहिती गुप्त ठेवली जाते का?
होय, पोर्टल अहवाल हाताळताना नागरिकांची ओळख आणि तपशील गुप्त ठेवते.
अनसॉलिसीटेड कमर्शियल कम्युनिकेशन (UCC) किंवा स्पॅम म्हणजे काय?
UCC म्हणजे प्राप्तकर्त्याच्या संमतीशिवाय पाठवलेले व्यावसायिक कॉल किंवा संदेश, त्यामध्ये मार्केटिंग किंवा प्रमोशनल संदेशांचा समावेश होतो.
काय UCC मानले जात नाही?
प्राप्तकर्त्याच्या संमतीने पाठवलेले कॉल किंवा संदेश किंवा बँकिंग अलर्ट, सरकारी संप्रेषण किंवा व्यवहार संदेश यासारख्या आवश्यक सूचना UCC मानल्या जात नाही.
नियमित १० - अंकी क्रमांकावरून व्यावसायिक कॉल करता येतात का?
साधारणपणे, व्यावसायिक संदेशांमध्ये शार्ट कोड (१४०xxxx /१६०xxxx) वापरले जाते. जर समंत दिली गेले नाही तर १० - अंकी क्रमांकावरून येणारे अनधिकृत प्रचारात्मक संदेश देखील UCC म्हणून नोंदवले जाते.
ग्राहक UCC टाळण्यासाठी कोणते उपाय करू शकते?
ग्राकल पसंती नोंदणी सुविधा (CPRF) किंवा समतुल्य निवड रद्द करणाच्या यंत्रणेचा वापर करून व्यावसायिक संप्रेषण ब्लॉक करण्यासाठी त्यांचे प्राधान्य नोंदवू शकतील.
संचार साथीवर UCC कसे नोंदवता येईल?
संचार साथीवर चक्षु मोड्युलद्वारे प्राप्त झालेल्या संदेश किंवा कॉलच्या तपशिलांसह तक्रार सबमिट करून UCC नोंदवता येते.
नोंदवलेला UCC तक्रारींचे काय होते?
अधिकारी अहवालांचे पुनरावलोकन करते आणि पडताळणी केले जाते उल्लंघनांमुळे पाठवणाऱ्याला ब्लॉक केले जाऊ शकते, दंड आकारला जाऊ शकते किंवा नियामक नियमांनुसार काळ्या यादीत टाकले जाऊ शकतील.
UCC तक्रारींचे स्थिती कशी तपासता येईल?
वापरकर्ते जनरेट केलेल्या तक्रार आयडीचा वापर करून पोर्टलवर तक्रारींची स्थिती ट्रॅक करू शकते.
हेडर म्हणजे काय होते आणि प्रेक्षकांचे तपशील कसे तपासता येईल?
हेडर म्हणजे टेलिकॉम मेसेजमधील प्रेक्षकांचा आयडी किंवा मेटाडेटा. संचार साथी रिपोर्टींग दरम्यान विशिष्ट हेडरशी संबंधित प्रेक्षकांचे तपशील तपासण्याची परवानगी देऊ शकते.
चाक्षुवर 'रिपोर्ट मॅलिशियम वेब लिंक्स' सुविधा काय आहे?
हि डेटा वापरकर्त्यांना चोरण्याचा किंवा मालवेअर स्थापित करणाच्या प्रयत्न करू शकते संशयास्पद किंवा हानिकारक वेब लिंक्सची तक्रार करण्यास अनुमती देईल.
दुर्भावनापूर्ण वेब लिंक्स म्हणजे काय होते?
दुर्भावनापूर्ण वेब लिंक्स म्हणजे वापरकर्त्यांना संवेदनशील माहिती देण्यास, मालवेअर डाउनलोड करण्यास किंवा सुरक्षिततेला धोका निर्माण करण्यास फसवण्यासाठी डिझाईन केलेले URL.
हरवलेला/चोरी झालेल्या मोबाईल हँडसेट कसा नोंदवायचा?
संचार साथीवरील "हरवलेला/ चोरी झालेल्या मोबाईल ब्लॉक करा" विभागात जा, ओळखपत्र, पोलीस FIR आणि खरेदी इन्व्हॉईसह IMEI नंबर सबमिट करू शकते. हा फोन सर्व भारतीय टेलिकॉम नेटवर्कवर ब्लॉक करता येईल.
भारतात एका व्यक्तीकडे किती मोबाईल कनेक्शन असू शकते?
भारतात एका व्यक्तीकडे जास्तीत जास्त ९ मोबाईल कनेक्शन असू शकते (प्रादेशिक बदल लागू शकते. अनधिकृत कनेक्शनची तक्रार संचार साथी द्वारे केली जाऊ शकते.
मोबाईल हॅंडसेटची खरी ओळख कशी तपासायची?
IMEI नंबर मिळविण्यासाठी *#०६# डायल करा आणि संचार साथी पोर्टच्या वापर करून हँडसेट खरा आहे कि ब्लॅकलिस्टेड आहे याची पडताळणी करा.
इनकमिंग इंटरनॅशनल कॉल सुविधेअंतर्गत कोणते कॉल नोंदवले जाते?
जे कॉल भारतीय नंबर म्हणून दिसतात परंतु आंतरराष्ट्रीय स्तरावर येते आणि संभाव्यत: फसवे किंवा बेकायदेशीर असतात अशा कॉलची तक्रार केली जाऊ शकते.
विश्व्सनीय संपर्क तपशील मोड्यूल म्हणजे काय?
मोड्यूल वापकर्त्यांना फसवणूक टाळण्यास मदत करण्यासाठी बँका, वित्तीय संस्था आणि दूरसंचार ऑपरेटरसाठी सत्यापित संपर्क माहिती प्रदान करता येईल.
प्रतिक्रिया