1 min read

সঞ্চাৰ সাথী হল নাগৰিকৰ কাৰণে এটা কেন্দ্রিক পোর্টেল আৰু মোবাইল অ্যাপ যি ভাৰত চৰকাৰ টেলিযোগাযোগ বিভাগৰ (DoT) দ্বাৰা নিৰ্মাণ। এই বৈশিষ্টত আমৰা আলোচনা কৰিম পোর্টালটো কি কি কাজ কৰিব পাৰে, এইটো কীয় প্ৰয়োজন, আৰু কেনেকৈ ইয়াৰ পরিষেবাগুলি ধাপে ধাপে ও চৰকাৰী উৎস ব্যবহাৰ কৰি এইটো ব্যবহাৰ কৰা যায়।

সঞ্চাৰ সাথী কী?

  • সঞ্চাৰ সাথী হল এটি কেন্দ্রিক পোর্টাল আৰু এটা মোবাইল অ্যাপ্লিকেশন যি ভাৰত চৰকাৰক টেলিযোগাযোগ বিভাগৰ (DoT) দ্বাৰা নিৰ্মান কৰা হল।
  • ই এনে পরিষেবাসমূহক একত্রিত কৰে যিয়ে নাগৰিকৰ হেৰুৱাই যোৱা/ চুৰি হোৱা ফোনগুলি ব্লক বা সনাক্ত কৰিবলৈ, তেঁওলোকৰ নামত জাৰি কৰা সিমগুলি পরীক্ষা কৰে, হ্যান্ডসেটেৰ সত্যতা যাচাই কৰে আৰু সন্দেহজনক কল, এসএমএস (SMS) বা লিঙ্কসমূহৰ প্রতিবেদন কৰিব দিয়ে।
  • সঞ্চাৰ সাথীৰ অফিসিয়াল পোর্টাল sancharsaathi.gov.in - ত উপলব্ধ।
  • ইয়াৰ প্রধান পরিষেবাসমূহ উপৰিও , সঞ্চাৰ সাথীত নাগৰিকৰ কাৰণে তেঁওলোকৰ মোবাইল পরিচয়ের ওপৰত অধিক নিয়ন্ত্রণ প্ৰদান কৰিবলৈ আৰু বর্ধমানের ডিজিটাল প্রতাৰণাৰ পৰা সুৰক্ষা কৰাৰ বাৱে ডিজাইন কৰা কেইটাবাও শক্তিশালী সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে :-
    • চিমৰ অপব্যবহাৰ পৰা সুৰক্ষা কৰা।
    • শক্তিশালী জালিয়াতি প্রতিৰোধ।
    • যাচাইকৃত কাস্টমার কেয়াৰ ডিটেলস।
    • হ্যান্ডসেট সত্যতা যাচাই।
    • ৰাষ্ট্ৰীয় ডিভাইস ব্লকিং।
https://g.indiacustomercare.com/sites/default/files/2025-12/Sanchar%20Saathi%20Chakshu.jpg

সঞ্চাৰ সাথী পোর্টালটো কীয় নিৰ্মান কৰা হল?

  • ভাৰতত কোটি কোটি সংখ্যক মোবাইল সংযোগ আছে।
  • এই সম্পদেৰ লগত চিম ব্যবহাৰ, চুৰি হোৱা ফোন, জালি ডিভাইস আৰু জালিয়াতি কলেৰ টেলিযোগাযোগ সম্পর্কিত প্রতারণা লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে।
  • সেয়ে, নাগৰিকসকলৰ বাবে টেলিযোগাযোগ সুৰক্ষা আৰু শক্তিশালী করাৰ লক্ষ্যে। টেলিযোগাযোগ দপ্তৰত এটা সঞ্চাৰ সাথি পোর্টাল আৰু এটা মোবাইল অ্যাপ নিৰ্মান কৰিছে।
  • এটো কেন্দ্রীয় ব্যবস্থা হিচাপে এই পোর্টালটো কাম কৰে যি ব্যৱহাৰকাৰিসকলোৰ হেৰুৱাই যোৱা বা চুরি হোৱা ফোন ব্লক বা ট্র্যাক কৰিবলৈ তেঁওলোকৰ নামত জাৰি কৰা সমস্ত চিম চেক, হ্যান্ডসেটৰ সত্যতা যাচাই কৰা আৰু সন্দেহজনক কল, এসএমএস (SMS) বা ক্ষতিকৰ লিঙ্কসমূহৰ প্রতিবেদন কৰাত সক্ষম কৰে।
Sanchar Saathi Know Your Mobile Connection

সঞ্চাৰ সাথিৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ

চক্ষু - জালিয়াতি কল, এসএমএস (SMS) , ক্ষতিকৰ লিঙ্ক আৰু ইউচিচিৰ (UCC) ৰিপোর্ট কৰা
  • চক্ষু আপুনাক সন্দেহজনক কল, এসএমএস (SMS), হোয়াটসঅ্যাপ মেছেজ আৰু ক্ষতিকৰ লিঙ্ক (ফিশিং, ছদ্মবেশ, ঋণ/ চাকৰিৰ জালিয়াতি, লটাৰিৰ জালিয়াতি আদি) সম্পর্কে ৰিপোর্ট কৰিব দিয়ে।
  • অভিযোগ দাখিল কৰাৰ সময়ত আপুনি স্ক্রিনশট আৰু বিস্তাৰিত আপলোড কৰিব পাৰে।
  • প্রতিবেদনসমূহ টেলিযোগাযোগ কর্তৃপক্ষ আৰু আইন প্রয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে অপৰাধীবিলাকক ব্লক কৰিবলৈ আৰু শাস্তি প্ৰদান কৰাত সহায়তা কৰে।
CEIR - ব্লক বা হেৰুৱা যোৱা/ চুৰি হোৱা মোবাইল ট্র্যাক কৰক
  • CEIR (চেন্ট্রাল ইকুইপমেন্ট আইডেন্টিটি ৰেজিস্টাৰ) আপুনাক আইএমইআই (IMEI) ব্যবহাৰ কৰি এটা ফোন ব্লক কৰিবলৈ দিয়ে।
  • CEIR অনুৰোধ কৰাৰ সময়ত আপুনি সাধাৰণত ডিভাইসেৰ আইএমইআই(IMEI) এবং পুলিশ অভিযোগৰ কপি জমা দিব লাগিব।
  • এবাৰ প্ৰমণিত হোৱাৰ পিছত, সমস্ত ভাৰতীয় টেলিকম নেটোৱাৰ্কে ডিভাইসটো ব্লক কৰা হয়, ইয়াৰ ব্যবহার বা পুনৰ বিক্রয় প্রতিৰোধ কৰে।
  • যদি আপুনি ফোনটি পুনৰুদ্ধাৰ কৰে, আপনি চিইআইআৰ (CEIR) ৰ মাধ্যমত এইটো আনব্লক কৰাৰ অনুৰোধ কৰিব পাৰে।
  • চৰকাৰী তথ্য অনুসাৰি সঞ্চাৰ সাথি পোর্টালৰ সাহায্যে ৪২.২২ লক্ষ মোবাইল ফোন ব্লক কৰা হৈছে আৰু প্রায় ২৬.১৮ লক্ষ মোবাইল ফোন ট্র্যাক কৰা হৈছে।
আপোনাৰ মোবাইল সংযোগসমূহ জানক (TAFCOP) - আপনাৰ নামত পঞ্জীয়ন সিমসমূহ
  • আপোনাৰ পৰিচয়ৰ (আধাৰ/ পৰিচয় প্ৰমাণ) সৈতে জাৰি কৰা সকলো মোবাইল সংযোগ পৰ্টেলৰ জৰিয়তে চাওক।
  • যদি আপুনি অজ্ঞাত বা অননুমোদিত চিমসমূহ পায়, আপুনি সেইবোৰ সংযোগ বিচ্ছিন্ন কৰিবলৈ প্ৰতিবেদন কৰিব পাৰে।
  • এই সেৱাই পৰিচয়ৰ অপব্যৱহাৰ আৰু জালিয়াতিপূৰ্ণ চিম প্ৰদান ৰোধ কৰাত সহায় কৰে।
  • পৰ্টেলৰ "আপোনাৰ নামত সংযোগসমূহ জানক"/TAFCOP শাখা ব্যৱহাৰ কৰক।
কেওয়াইএম (KYM) - আপোনাৰ মোবাইলটি জানক (হ্যান্ডসেটের সত্যতা)
  • এটা হেণ্ডছেট প্ৰকৃত নে ব্লেকলিষ্ট কৰা হৈছে নে নাই পৰীক্ষা কৰিবলৈ আপোনাৰ মোবাইলত ১৫ অঙ্কের আইএমইআই (IMEI) প্ৰৱেশ কৰক।
  • সেকেন্ড হ্যান্ড ফোন কেনাৰ সময়ত উপযোগ্য যা চুৰ কৰা বা নকল ডিভাইস ক্ৰয় কৰাত বাধা দিব পাৰে।
ভুৱা আন্তর্জাতিক কল/ ভুৱা ইনকামিং কল ৰিপোর্ট কৰক
  • কিছুমান অবৈধ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফোনকল স্থানীয় ভাৰতীয় নম্বৰৰ দৰে প্ৰদৰ্শন কৰি জালিয়াতি কৰা হয়।
  • এনেধৰণৰ ফোনকলৰ প্ৰতিবেদন দিয়াৰ এটা উপায় প্ৰদান কৰে সঞ্চাৰ সাথিয়ে যাতে নিয়ন্ত্ৰকসকলে তদন্ত কৰি কাৰ্য্য কৰিব পাৰে।
আপোনাৰ ৱায়াৰলাইন ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰীক জানক
  • এই বৈশিষ্টই আনুষ্ঠানিকভাৱে আপোনাক আপোনাৰ অঞ্চলত অনুমোদিত হোৱা লাইচেন্সপ্ৰাপ্ত ৱায়াৰলাইন ব্ৰডবেণ্ড প্ৰদানকাৰীসকলক পৰীক্ষা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।
  • আপুনি কেৱল আপোনাৰ পিন কড, ঠিকনা বা আইএচপি নাম প্ৰবিষ্ট কৰক আৰু পৰ্টেলত প্ৰদৰ্শন কৰা হব :-
    • সকলো DOT - অনুমোদিত আইএসপি (ISPs) সেই স্থানত উপলব্ধ।
    • তেওঁলোকৰ সেৱা শ্ৰেণী (ব্রডব্যান্ড, এফটিটিএইচ (FTTH), আদি)
    • যোগানদাতাসকলক আইনগতভাৱে কাম কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছে নে নাই।
  • ই নাগৰিকসকলক অবৈধ বা পঞ্জীয়ন নকৰা আইএছপি সমূহৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সহায় কৰে, যিবোৰে প্ৰায়ে অনুমতি নহয়াকে নেটৱাৰ্ক চলায় আৰু গ্ৰাহকৰ তথ্য বিপদত পেলায়।
নির্ভৰযোগ্য যোগাযোগৰ তথ্য
  • এই সেৱাটি ব্যাংক, টেলিকম অপৰেটৰৰ, বীমা কোম্পানি আৰু অন্যান্য সংস্থাৰ গ্রাহকৰ পরিষেবা নম্বরসমূহৰ এটা যাচাইকৃত তালিকা সৰবৰাহ কৰে।
    • এয়া ডিজাইন কৰা হয়েছে মানুহক ৰক্ষা কৰাৰ বাবে :-
      • ইণ্টাৰনেটত ভাঁহি থকা গ্ৰাহক সেৱাৰ সংখ্যা নকল।
      • বেংক বা টেলিকম সমৰ্থনৰ অভিনয় কৰা প্ৰৱঞ্চকসকল।
      • ফিছিং কল আৰু ছদ্মবেশ কেলেংকাৰী।
  • ফোন কৰাৰ আগতে ছানচাৰ সাথীত নম্বৰ পৰীক্ষা কৰি ব্যৱহাৰকাৰীসকলে নিশ্চিত কৰিব পাৰে যে তেওঁলোকে এটা প্ৰামাণিক আৰু চৰকাৰী পৰীক্ষিত হেল্পলাইনৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছে।
Sanchar Saathi Lost Your Mobile

পোর্টালটো কোনে পরিচালনা কৰে?

এই পোর্টালটো টেলিযোগাযোগ দপ্তৰ (DoT) নিৰ্মান আৰু পৰিচালনা কৰাৰ বাবে। চিইআইআৰ CEIR (ডিভাইস ব্লক কৰাৰ বাবে), টাফকপ TAFCOP (চিম বিশ্লেষণ আৰু সুৰক্ষাৰ বাৱে), কেওয়াইএম KYM (হ্যান্ডসেট সত্যতা) আৰু চক্ষু (প্রতাৰণাৰ প্রতিবেদন) ইয়াত এইটো সংযুক্ত কৰে। অফিসিয়াল পোর্টাল আৰু চিইআইআর (CEIR) পৃষ্ঠাসমূহ প্ৰতিটো পৰিসেৱাৰ বাৱে ফর্ম আৰু নির্দেশিকা আয়োজন কৰে।

সঞ্চাৰ সাথি কিয় গুরুত্বপূর্ণ - নাগৰিকসকলোৰ বাৱে মুখ্য সুবিধা

  • পৰিচয়ৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰক :- আপোনাৰ নামত ৰেজিষ্ট্ৰাৰ কৰা চিমসমূহ চোৱা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰা।
  • চুৰি বন্ধ কৰক অপব্যৱহাৰ :- হেৰোৱা বা চুৰি হোৱা ফোনসমূহ সকলো নেটৱৰ্কতে ব্লক কৰক।
  • নকল ফোনৰ পৰা আঁতৰি থাকক :- ক্ৰয় কৰাৰ আগতে হেণ্ডছেটটোৰ সত্যতা পৰীক্ষা কৰক।
  • জালিয়াতি প্ৰতিবেদন আৰু হ্ৰাস কৰক :- জালিয়াতি কল, এছএমএছ (SMS) বা দূষিত লিংকৰ বাবে অভিযোগ দাখিল কৰক।
  • টেলিকম সুৰক্ষিত কৰক:- আপোনাৰ প্ৰতিবেদনবোৰে নিয়ন্ত্ৰকসকলক সকলোকে সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাত সহায় কৰে।
Sanchar Saathi Report International Number

সঞ্চাৰ সাথি কেনেকৈ ব্যবহাৰ কৰিব - ধাপে ধাপে পদ্ধতি

  • অফিচিয়াল পোর্টাল বা মোবাইল অ্যাপ খোলক।
  • অলপ তললৈ স্ক্রোল কৰক আৰু পৰিষেবা যা আপুনি আপুনি চয়ন কৰিব বিচৰা সেৱাটো চয়ন কৰক।
    Sanchar Saathi Portal Services
  • ওপৰত উল্লেখ কৰা যিকোনো এটা সেৱা নিৰ্বাচন কৰাৰ পিছত এটা সবিশেষ ফৰ্ম প্ৰদৰ্শিত হব।
  • বিৱৰণ পূৰণ কৰক আৰু সকলো প্ৰাসংগিক নথিপত্ৰ আপলোড কৰক।
  • সকলো বিৱৰণ নিশ্চিত কৰাৰ পিছত ইয়াক জমা কৰক।
  • প্ৰদত্ত তথ্য অনুসৰি পৰ্টেলত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হব।

টোকা: অনুৰোধ জমা কৰিবলৈ সদায় চৰকাৰী পৰ্টেল বা চৰকাৰী মোবাইল এপ ব্যৱহাৰ কৰক আৰু ওটিপি বা সংবেদনশীল তথ্য কেতিয়াও ফোন বা মেছেজ যোগে ভাগ-বতৰা নকৰিব।

উপসংহাৰ - এটা নিরাপদ ডিজিটাল ভাৰতৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ

নাগৰিকৰ হাতত সঞ্চাৰ সাথি শক্তিশালী টেলিকম সুৰক্ষা সৰঞ্জাম প্রদান কৰে। সিইআইআর(CEIR) , টাফকপ (TAFCOP), কেওয়াইএম (KYM) আৰু চক্ষুএ একেলগে চুৰি হোৱা ফোন ব্লক কৰাত, অননুমোদিত সিম সনাক্ত কৰাত, হ্যান্ডসেট যাচাই কৰাত আৰু জালিয়াতিৰ ৰিপোৰ্ট দিয়াত সহজ কৰি তোলে। অফিচিয়াল পোর্টাল বা অ্যাপ ব্যবহাৰ কৰি আপোনাৰ মোবাইলৰ পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰাত আৰু সকলেৰ বাৱে টেলিকম ইকোসিস্টেমক আৰু সুৰক্ষিত কৰাত সহায়তা কৰে।

Sanchar Saathi Know Your Wifi

চৰকাৰী গুরুত্বপূর্ণ লিঙ্ক

যোগাযোগৰ বিবৰণ

  • সঞ্চাৰ সাথী হেল্পলাইন নম্বৰ :- 011 20907480.
  • সঞ্চাৰ সাথি হেল্পডেস্ক ইমেইল :- sancharsaathi@cdot.in.

Frequently Asked Questions

Sanchar Saathi is a citizen focused portal by the Department of Telecommunications (DoT) that helps users protect themselves from mobile related fraud, check device genuineness, track SIMs registered under their name, block lost/stolen phones, and report misuse.

This feature allows users to report suspicious calls, messages, or communications that may be fraudulent, including scams, impersonations, or phishing attempts.

This facility enables users to block a lost or stolen mobile phone using its IMEI number, preventing it from accessing Indian telecom networks.

This feature lets users view all mobile connections registered under their identity and report unauthorized or unwanted numbers.

Users can verify the authenticity of a mobile handset by entering its IMEI number to check if it is genuine or blacklisted.

This feature allows users to report suspicious calls that appear to come from Indian numbers but originate internationally, often used by illegal operators.

This facility allows users to search for information about registered wireline ISPs in India using specific parameters like category and location.

Suspected fraud communication refers to calls, messages, or other telecom communications that appear deceptive, fraudulent, or intended to cheat the recipient.

Users can report suspected fraud received via phone calls, SMS, or other messaging platforms through the Chakshu facility.

Users log in to the Sanchar Saathi portal/ app → navigate to Chakshu → fill in details such as sender number, message/ call content, and time → submit the report.

Reported communications are reviewed by DoT and relevant authorities. Verified fraudulent cases may result in blocking offending numbers or initiating enforcement action.

Yes, the portal maintains the confidentiality of the citizen's identity and details while handling reports.

UCC refers to commercial calls or messages sent without the recipient's consent, including marketing or promotional messages.

Messages or calls sent with the recipient's consent, or essential notifications such as banking alerts, government communication, or transactional messages, are not considered UCC.

Generally, commercial messages use short codes (140xxxx/160xxxx). Unauthorized promotional messages from 10-digit numbers can also be reported as UCC if consent is not provided.

Customers can register their preference to block commercial communications using the Customer Preference Registration Facility (CRPF) or equivalent opt-out mechanisms.

Complaints can be made if unsolicited commercial calls or messages are received despite opting out or if there is a violation of consent norms.

UCC can be reported via the Chakshu module on Sanchar Saathi by submitting a complaint with details of the message or call received.

Authorities review the reports, and verified violations may result in blocking the sender, imposing penalties, or blacklisting as per regulatory norms.

Users can track complaint status on the portal using the generated Complaint ID.

A header refers to the sender ID or metadata in a telecom message. Sanchar Saathi allows checking sender details associated with a particular header during reporting.

This feature allows users to report suspicious or harmful web links that may attempt to steal data or install malware.

Malicious links are URLs designed to trick users into providing sensitive information, downloading malware, or compromising security.

Go to the "Block Lost/ Stolen Mobile" section on Sanchar Saathi, submit the IMEI number along with identity proof, police FIR, and purchase invoice. The phone will be blocked across Indian telecom networks.

An individual can hold up to 9 mobile connections in India (regional variations may apply). Unauthorized connections can be reported via Sanchar Saathi.

Dial *#06# to get the IMEI number and use the Sanchar Saathi portal to verify whether the handset is genuine or blacklisted.

Calls that appear as Indian numbers but originate internationally and are potentially fraudulent or illegal can be reported.

This module provides verified contact information for banks, financial institutions, and telecom operators to help users avoid fraud.

Add new comment

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.